TienThuoc.comTiền Thuốc
BHYT chi trả tiền thuốc thế nào

BHYT hộ gia đình cho cha mẹ chưa có thẻ: mức đóng theo hộ, ngày hiệu lực, tiền thuốc

Cha mẹ chưa có thẻ và không thuộc diện được cấp: tham gia BHYT theo hộ gia đình thế nào, mức đóng giảm dần theo người, ngày hiệu lực và tiền thuốc thay đổi ra sao.

An adult Vietnamese daughter and her mother walk side by side along a quiet tree-lined street in the morning, seen from behind, the daughter carrying a plastic folder of blank papers

Cha mẹ chưa có thẻ bảo hiểm y tế và không thuộc diện được nhà nước cấp hay hỗ trợ đóng thì con đường thường gặp là tham gia theo hộ gia đình: người thứ nhất đóng mức đầy đủ, người thứ hai trở đi trong hộ đóng mức giảm dần theo quy định. Trước khi đóng, chỉ cần một bước kiểm nhanh ở UBND xã/phường để chắc cha mẹ không thuộc diện được cấp, rồi hỏi rõ mức đóng và ngày thẻ có hiệu lực, vì từ ngày đó tiền thuốc mới được tính theo bảo hiểm.

Với cha mẹ đang dùng thuốc thường xuyên, có thẻ hay không là khác biệt lớn về tiền thuốc mỗi tháng. Bài này đi qua thứ tự kiểm, nguyên lý tham gia theo hộ, ngày thẻ có hiệu lực, giấy tờ cần chuẩn bị và câu hỏi mẫu. Mức đóng và mức giảm cụ thể theo quy định hiện hành, cần hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội hoặc đại lý thu chính thức.

Thứ tự kiểm trước khi đóng tiền

Đi theo thứ tự này để không trả tiền cho thứ cha mẹ có thể được cấp miễn phí hoặc được hỗ trợ:

  1. Kiểm cha mẹ đã có thẻ chưa: nhiều người có thẻ theo diện hưu trí, người có công, người cao tuổi mà con cái không biết. Tra qua kênh chính thức hoặc hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội.
  2. Nếu chưa, hỏi UBND xã/phường: cha mẹ có thuộc diện được cấp thẻ hoặc hỗ trợ đóng không, theo tuổi, hoàn cảnh, diện chính sách.
  3. Nếu thuộc diện mà chưa được cấp, làm hồ sơ theo hướng dẫn của xã/phường. Đừng tự mua trước rồi mới hỏi.
  4. Nếu không thuộc diện nào, hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội hoặc đại lý thu về tham gia theo hộ gia đình: hộ gồm những ai, ai đã có thẻ diện khác, ai cần mua.
  5. Hỏi rõ ngày thẻ có hiệu lực và nơi đăng ký khám ban đầu cho cha mẹ, chọn nơi gần nhà, tiện lấy thuốc.

Bước một và hai thường bị bỏ qua vì con cái nghĩ "mua cho nhanh". Nhưng cha mẹ thuộc diện được hỗ trợ mà con tự mua theo hộ là trả tiền không cần thiết, và có khi mức hưởng khi lấy thuốc cũng thấp hơn so với diện cha mẹ đáng được. Hỏi một buổi ở xã/phường có thể đỡ cả năm tiền đóng lẫn tiền thuốc.

Nguyên lý tham gia theo hộ gia đình

Tham gia theo hộ gia đình là cách để những người chưa có thẻ theo diện khác trong cùng một hộ cùng đóng bảo hiểm. Theo nguyên lý, người thứ nhất đóng mức đầy đủ, người thứ hai trở đi đóng mức giảm dần. Ai trong hộ đã có thẻ theo diện khác, ví dụ người đi làm có thẻ qua công ty, trẻ em được cấp thẻ, thì không tính vào danh sách mua theo hộ. Hộ được xác định theo thông tin cư trú; cha mẹ ở riêng thì thường là một hộ riêng.

Vì có mức giảm cho người thứ hai trở đi, nhiều gia đình có cha mẹ cùng chưa có thẻ sẽ thấy mua cho cả hai cùng lúc nhẹ hơn mua lẻ từng người. Nhưng cũng không nên vì muốn được giảm mà khai sai thông tin hộ. Mức đóng, mức giảm và cách xác định hộ đều theo quy định hiện hành, do cơ quan bảo hiểm xã hội trả lời. Nếu cha mẹ ở với một người con đã có thẻ qua công ty, người con đó không làm thay đổi mức đóng của cha mẹ, nhưng có thể là người đứng ra làm thủ tục và giữ biên lai.

So một năm tiền thuốc của cha mẹ: chưa có thẻ và có thẻ

Ví dụ giả định, mọi con số là đơn vị minh hoạ, không phải mức đóng hay giá thuốc thật. Ba của cô Lan dùng thuốc hằng tháng, thuốc nằm trong danh mục, tổng tiền thuốc mỗi tháng khoảng 15 đơn vị.

Khoản trong một nămChưa có thẻ, tự muaCó thẻ theo hộ gia đìnhGhi chú
Tiền đóng bảo hiểmKhông cóMột khoản đóng theo năm, ví dụ 20 đơn vịMức thật hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội
Tiền thuốc phần mình trảKhoảng 180 đơn vịChỉ phần cùng chi trả, ví dụ khoảng 36 đơn vịTuỳ mức hưởng, tỷ lệ riêng của thuốc
Tiền khám, xét nghiệm định kỳTự trả toàn bộPhần lớn được quỹ trảTheo danh mục và điều kiện
Rủi ro nằm viện đột xuấtTự lo toàn bộĐược quỹ trả theo quy địnhKhoản khó lường nhất

Con số giả định cho thấy một điều thật: với người dùng thuốc thường xuyên, khoản đóng bảo hiểm thường nhỏ so với tiền thuốc tự mua cả năm, chưa kể rủi ro nằm viện. Nhưng cũng đừng kỳ vọng có thẻ là hết lo: thuốc ngoài danh mục, thuốc có tỷ lệ thanh toán riêng vẫn có phần tự trả. Hỏi bác sĩ và quầy BHYT sau khi có thẻ để biết phần còn lại là bao nhiêu.

Ngày hiệu lực và quyền lợi theo thời gian tham gia

Thẻ mới không nhất thiết có giá trị ngay ngày đóng tiền. Tuỳ diện và quy định hiện hành, thẻ có thể có hiệu lực sau một khoảng thời gian kể từ ngày đóng. Nếu cha mẹ đang dùng thuốc và sắp đến kỳ lấy thuốc, hãy hỏi ngày hiệu lực để biết đợt nào còn phải tự trả, đợt nào đã có bảo hiểm. Đừng đưa cha mẹ đi khám bằng thẻ chưa có hiệu lực rồi bất ngờ ở quầy.

Một số quyền lợi được tính theo thời gian tham gia liên tục. Người mới tham gia lần đầu chưa có ngay những quyền lợi đó; người tham gia đều đặn thì tích luỹ dần. Đây là lý do nên đóng tiếp đúng hạn mỗi năm, không để gián đoạn. Nếu gia đình định "năm nay khoẻ thì thôi không mua", hãy hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội xem gián đoạn ảnh hưởng gì tới quyền lợi về sau. Với cha mẹ lớn tuổi, chỉ một lần nằm viện đột xuất trong lúc thẻ ngắt cũng có thể vượt xa tổng tiền đóng nhiều năm.

Giấy tờ và thông tin cần chuẩn bị

Mang theo khi đến đại lý thu chính thức hoặc cơ quan bảo hiểm xã hội. Thủ tục cụ thể có thể khác nhau theo nơi, nên gọi hỏi trước cũng được:

  • Giấy tờ tuỳ thân của cha mẹ và của người đứng ra làm thủ tục.
  • Thông tin cư trú của hộ, để xác định thành viên hộ.
  • Thông tin thẻ của những người trong hộ đã có thẻ theo diện khác, nếu có, để không tính trùng.
  • Nơi đăng ký khám ban đầu mong muốn cho cha mẹ: chọn nơi gần nhà, có thuốc cha mẹ đang dùng nếu biết.
  • Số điện thoại liên lạc để nhận thông báo hạn thẻ.
  • Tiền đóng, và xin biên lai hoặc chứng từ thu đầy đủ.

Sau khi có thẻ, chụp lại thông tin thẻ, ghi ngày hết hạn vào lịch gia đình, và cài ứng dụng chính thức nếu cha mẹ dùng được. Đưa cha mẹ đi khám lần đầu bằng thẻ mới để bác sĩ nơi đăng ký nắm tình trạng và kê đơn theo bảo hiểm. Nếu cha mẹ đang dùng thuốc do nơi khác kê, mang theo vỏ hộp và đơn cũ để bác sĩ nơi đăng ký biết.

Ví dụ giả định: hai anh em bàn chuyện thẻ cho ba mẹ

Ví dụ giả định. Chú Tư và em gái là cô Lan định mua bảo hiểm cho ba mẹ đã lớn tuổi, ba đang dùng thuốc hằng tháng. Chú Tư định ra đại lý đóng ngay cho cả hai. Cô Lan đề nghị hỏi xã trước. Kết quả: mẹ thuộc diện được hỗ trợ theo tuổi và hoàn cảnh, chỉ cần làm hồ sơ để được cấp thẻ; ba chưa thuộc diện nào nên tham gia theo hộ gia đình.

Hai anh em chia việc: cô Lan làm hồ sơ cho mẹ ở xã, chú Tư đóng cho ba và hỏi ngày hiệu lực. Vì ba sắp đến kỳ lấy thuốc mà thẻ chưa có hiệu lực, đợt đó nhà vẫn tự trả; từ đợt sau, phần tự trả giảm hẳn. Hai anh em lập một tin nhắn chung: "Thẻ của ba có hiệu lực từ ngày…, hết hạn ngày…; thẻ của mẹ đang chờ xã cấp, dự kiến tháng…; biên lai cất trong bìa xanh." Chi tiết nhỏ nhưng giúp cả nhà cùng biết, không ai phải hỏi lại.

Điều không nên làm khi mua thẻ cho cha mẹ

Không đóng tiền cho người lạ đến nhà mời mua mà không có chứng từ hợp lệ. Chỉ đóng ở đại lý thu chính thức, cơ quan bảo hiểm xã hội hoặc kênh chính thức. Luôn xin biên lai.

Không mua bảo hiểm sức khoẻ thương mại để "thay" bảo hiểm y tế. Hai loại khác nhau về phạm vi và cách trả. Bảo hiểm thương mại có thể bổ sung, nhưng không thay được thẻ bảo hiểm y tế cho thuốc dài ngày.

Không khai sai thông tin hộ để được mức đóng thấp hơn. Sai thông tin có thể làm thẻ có vấn đề khi đi khám, đúng lúc cha mẹ cần nhất.

Không để cha mẹ tự xoay xở chuyện gia hạn. Người lớn tuổi dễ quên hạn. Một người con giữ lịch hạn thẻ cho cả nhà là đủ.

Không mua xong rồi cất thẻ đi, vẫn mua thuốc ngoài như cũ. Nhiều cha mẹ quen mua thuốc ở nhà thuốc gần nhà nên có thẻ mà không dùng. Muốn tiền thuốc nhẹ đi, cha mẹ cần được khám và kê đơn ở nơi đăng ký; việc chuyển từ đơn cũ sang đơn bảo hiểm do bác sĩ quyết, đừng tự ngưng hay đổi thuốc đang dùng trong lúc chờ khám.

Câu hỏi mẫu cho xã/phường và cơ quan bảo hiểm xã hội

Ba nhóm câu hỏi, dùng theo đúng thứ tự kiểm ở trên. Ghi câu trả lời và tên người trả lời vào sổ:

  • Hỏi UBND xã/phường: "Dạ, ba mẹ em năm nay đã lớn tuổi, chưa có thẻ bảo hiểm y tế. Cho em hỏi ba mẹ em có thuộc diện được cấp thẻ hay hỗ trợ đóng không, cần nộp giấy tờ gì ạ?"
  • Hỏi tiếp nếu thuộc diện: "Hồ sơ nộp xong thì khoảng bao lâu có thẻ ạ? Trong lúc chờ, ba em đến kỳ lấy thuốc thì nhà em nên làm thế nào?"
  • Hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội nếu không thuộc diện: "Em muốn đăng ký tham gia theo hộ gia đình cho ba mẹ. Hộ em gồm những ai được tính, mức đóng cho người thứ nhất và người thứ hai thế nào, thẻ có hiệu lực từ ngày nào ạ?"
  • Hỏi về nơi đăng ký: "Ba em đang dùng thuốc hằng tháng, em muốn đăng ký nơi khám gần nhà. Những nơi nào ba em đăng ký được ạ?"

Hỏi theo mẫu giúp cuộc nói chuyện ngắn và đủ ý. Nếu được hướng dẫn qua điện thoại, xin tên người hướng dẫn và ghi ngày giờ, để lần sau đến làm thủ tục có người đối chiếu. Nếu cha mẹ tự đi hỏi, chép sẵn các câu này ra giấy cho cha mẹ cầm theo.

Câu hỏi thường gặp

Cha mẹ ở chung nhà với con thì tham gia theo hộ nào?

Hộ được xác định theo thông tin cư trú. Nếu cha mẹ cùng hộ với con, những người đã có thẻ theo diện khác không tính vào danh sách mua theo hộ. Cách tính cụ thể hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội hoặc đại lý thu chính thức.

Mua BHYT hộ gia đình có được giảm tiền không?

Theo nguyên lý, người thứ nhất trong hộ đóng mức đầy đủ, người thứ hai trở đi đóng mức giảm dần. Mức cụ thể do quy định hiện hành đặt ra; hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội hoặc đại lý thu chính thức.

Đóng tiền xong cha mẹ dùng thẻ lấy thuốc ngay được không?

Chưa chắc. Ngày thẻ có hiệu lực tuỳ diện và quy định hiện hành. Hỏi rõ khi đóng tiền; nếu cha mẹ sắp đến kỳ lấy thuốc, chuẩn bị sẵn tiền tự trả cho đợt chưa có hiệu lực.

Có thẻ BHYT rồi thì tiền thuốc của cha mẹ có hết không?

Không hẳn. Phần cùng chi trả, thuốc ngoài danh mục, thuốc có tỷ lệ thanh toán riêng vẫn có phần tự trả. Hỏi bác sĩ và quầy BHYT sau lần lấy thuốc đầu để biết phần còn lại.

Nên chọn nơi đăng ký khám ban đầu cho cha mẹ thế nào?

Ưu tiên nơi gần nhà, cha mẹ đi lại dễ, và tiện lấy thuốc định kỳ. Hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội danh sách nơi được đăng ký; có thể đổi nơi đăng ký theo quy định khi cần.

Ai trong nhà nên giữ biên lai và hạn thẻ của cha mẹ?

Nên giao một người giữ biên lai, ghi hạn thẻ vào lịch và nhắc gia hạn, đồng thời gửi thông tin cho anh chị em cùng biết. Giữ ở một chỗ cố định giúp ai đưa cha mẹ đi khám cũng tìm được.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138