TienThuoc.comTiền Thuốc
Tránh mất tiền vì thuốc giả, thuốc xách tay, "thần dược"

Thuốc BHYT người khác bán lại, hàng thanh lý giá rẻ: vì sao không nên mua

Thuốc BHYT người khác đem bán, hàng "tuồn từ viện", hàng thanh lý cận hạn: những điều người mua không thể biết, hệ quả về tiền và con đường hợp lệ khi tiền khó.

An older Vietnamese man at a small apartment desk in the evening, a calculator and a small envelope beside a blister pack of plain tablets, shot from behind his shoulder

Không nên mua thuốc bảo hiểm y tế do người khác đem bán lại, thuốc "tuồn từ viện" hay thuốc "thanh lý" giá rẻ trôi nổi, dù giá thấp đến mấy. Thuốc bảo hiểm y tế được cấp cho đúng một người theo đơn, không phải hàng để mua bán; còn hàng thanh lý trôi nổi thì người mua không biết nó đã qua những tay nào, bảo quản ra sao, còn dùng được hay không.

Khi tiền thuốc đang nặng, con đường hợp lệ là nói thật với bác sĩ kê đơn, hỏi quầy bảo hiểm y tế và phòng công tác xã hội. Phần dưới giải thích các nguồn "rẻ" này từ đâu ra, những điều người mua không thể biết, cái giá thật về tiền, và thứ tự việc nên làm thay vì mua.

Những nguồn "rẻ" này từ đâu ra

Thuốc bảo hiểm y tế người khác lĩnh rồi đem bán. Người được cấp thuốc không dùng hết, hoặc lĩnh thuốc chỉ để bán lại. Họ rao trong xóm, trong nhóm mạng, với giá thấp hơn nhà thuốc. Người mua thường nghĩ mình đang giúp nhau, bên bán có thêm chút tiền, bên mua đỡ tiền, nhưng cả hai đều đang bước ra ngoài con đường có giấy tờ và có người chịu trách nhiệm.

Hàng "tuồn từ viện". Lời rao ám chỉ thuốc lấy ra từ kho của cơ sở y tế. Thật hay không, người mua không có cách nào kiểm, và đó vốn không phải nguồn được phép bán.

Hàng thanh lý, cận hạn. Thuốc sắp hết hạn được bán xả, có khi đã hết hạn và được dán lại hạn dùng. Giá rất thấp vì giá trị thật của nó gần bằng không.

Thuốc dư của người đã mất, người đã ngưng điều trị. Gia đình muốn "gỡ lại chút tiền" nên đem bán. Lòng không xấu, nhưng thuốc đã nằm trong nhà người khác không rõ bao lâu.

Hàng trả về, hàng đổi trả. Thuốc khách đã mua rồi trả lại, đi qua nhiều tay trước khi tới người mua cuối. Hộp có thể đã bị mở, vỉ có thể đã bị đổi, mà nhìn bên ngoài vẫn như mới.

Vì sao thuốc bảo hiểm y tế không phải hàng để mua bán

Quỹ bảo hiểm y tế là tiền góp chung của mọi người tham gia. Thuốc được cấp cho một người cụ thể, theo đơn bác sĩ kê cho chính người đó, trong khuôn khổ danh mục và điều kiện thanh toán. Khi thuốc ấy bị đem bán, quỹ chung đã trả tiền cho một thứ không đến đúng người cần, và việc mua bán ấy không phải là kênh bán thuốc hợp pháp.

Người mua cũng chịu thiệt theo nhiều cách. Không có hoá đơn, không có đơn thuốc của chính mình đi kèm, không ai hướng dẫn. Nếu chính người mua cũng có thẻ bảo hiểm y tế, họ đang tự bỏ tiền mua thứ mà lẽ ra có thể được quỹ trả một phần khi đi khám và được kê đơn đúng đường.

Thêm một điểm ít ai nghĩ tới: thuốc người khác được kê có thể hợp với bệnh của họ, không có nghĩa là hợp với bạn. Cùng tên bệnh, mỗi người một đơn khác nhau. Chỉ bác sĩ khám cho bạn mới biết bạn cần gì.

Với người bán, việc đem thuốc được cấp đi bán cũng không phải chuyện nhỏ: họ có thể gặp rắc rối với cơ quan bảo hiểm xã hội về việc sử dụng thẻ. Mua của họ là đẩy cả hai bên vào thế khó.

Nguồn hàng, điều không biết được và hệ quả về tiền

Bảng dưới đây giúp nhìn thẳng vào chỗ "rẻ". Mỗi ô ở cột giữa là một câu hỏi mà người mua không có câu trả lời.

Nguồn hàngĐiều người mua không biết đượcHệ quả về tiền
Thuốc bảo hiểm y tế bán lạiThuốc đã được giữ ở đâu, bao lâu, có đúng với bệnh của mình khôngTự trả toàn bộ, mất phần quỹ lẽ ra được trả nếu đi khám đúng đường
Hàng "tuồn từ viện"Nguồn thật là gì, có phải hàng giả mượn danh khôngCó thể mất trắng, không đổi trả, không khiếu nại được
Hàng thanh lý cận hạnHạn dùng thật là bao giờ, có bị dán lại khôngMua nhiều cho rẻ rồi phải bỏ, mua lại
Thuốc dư của gia đình khácĐiều kiện bảo quản trong nhà người taKhông ai chịu trách nhiệm khi có chuyện
Hàng trả vềĐã bị mở, đổi ruột hay chưaKhám lại, mua lại khi phát hiện vấn đề

Ví dụ giả định: chú Tư mua một túi thuốc bán lại giá 20 đơn vị, rẻ hơn nhiều so với 50 đơn vị ở nhà thuốc. Hai tuần sau, người nhà phát hiện một nửa số vỉ đã quá hạn, phải đi khám lại và mua đúng đường. Tổng số tiền cuối cùng, trong ví dụ, vượt giá mua ở nhà thuốc ngay từ đầu.

Hạn dùng và bảo quản: phần không nhìn thấy được

Thuốc không chỉ cần đúng tên, mà còn cần được giữ đúng cách từ lúc sản xuất tới lúc đến tay người bệnh. Có loại phải tránh ẩm, tránh nóng, có loại cần giữ lạnh. Ở cơ sở khám và nhà thuốc có giấy phép, việc bảo quản là trách nhiệm của họ. Ở một túi thuốc bán lại, không ai biết túi ấy đã nằm trên nóc tủ lạnh, trong cốp xe hay cạnh bếp bao lâu.

Hạn dùng in trên vỉ cũng chỉ có ý nghĩa khi thuốc được bảo quản đúng điều kiện ghi trên hộp. Hàng thanh lý cận hạn còn có thêm rủi ro: hạn ngắn, mua nhiều để được giá rẻ thì phần lớn sẽ quá hạn trước khi dùng tới.

Mắt thường không kiểm được những điều này. Đó là lý do câu hỏi "trông vẫn bình thường mà" không đủ để yên tâm.

Khi đã lỡ mua, đừng tự đánh giá thuốc còn tốt hay không. Mang vỉ thuốc đến hỏi dược sĩ, báo bác sĩ điều trị, và cất riêng khỏi thuốc đang dùng hằng ngày để không ai lấy nhầm.

Hiểu lầm hay gặp và hiểu đúng

Nhiều người mua thuốc bán lại không phải vì cẩu thả, mà vì một vài suy nghĩ nghe rất hợp lý. Đối chiếu từng cặp:

Hiểu lầmHiểu đúng
"Thuốc bảo hiểm thì chắc là thuốc thật, mua lại không sao."Thuốc lúc cấp ra có thể là thuốc thật, nhưng sau đó đã qua tay ai, giữ ở đâu thì không ai biết. Thật lúc đầu không có nghĩa là còn dùng được lúc cuối.
"Cùng bệnh với mình nên thuốc của họ mình dùng được."Mỗi người một đơn. Cùng tên bệnh mà đơn khác nhau là chuyện thường. Chỉ bác sĩ khám cho mình mới kê cho mình.
"Mua của người quen thì yên tâm hơn."Người quen có lòng tốt, nhưng không có chuyên môn bảo quản và không chịu trách nhiệm khi thuốc có vấn đề.
"Hạn dùng còn mấy tháng, dùng kịp mà."Hạn dùng chỉ đúng khi thuốc được bảo quản đúng điều kiện. Mua nhiều cho rẻ thì phần sau thường quá hạn.
"Đi khám mất công, mua lại cho nhanh."Đi khám đúng đường có bảo hiểm trả một phần, có giấy tờ, có người theo dõi. Nhanh lúc đầu, tốn công lúc sau.

Đọc lại cột trái, hầu như câu nào cũng xuất phát từ mong muốn đỡ tiền, đỡ công. Mong muốn ấy chính đáng; chỉ là con đường được chọn đặt hết rủi ro lên người bệnh.

Nhà có thuốc dư: danh sách việc nên và không nên

Mặt kia của câu chuyện là chính nhà mình có thuốc dư, nhất là sau khi người thân đổi đơn hoặc đã mất. Đánh dấu từng mục:

  • Không đem bán, không rao trong xóm, trong nhóm mạng, kể cả với giá tượng trưng.
  • Không cho người khác dùng "cho đỡ phí", kể cả người có bệnh giống người thân.
  • Hỏi dược sĩ ở nhà thuốc có giấy phép hoặc cơ sở khám về cách xử lý thuốc dư đúng cách.
  • Nếu thuốc dư vì đơn đã đổi, báo cho bác sĩ điều trị để lần sau kê và cấp vừa đủ.
  • Ghi vào sổ thuốc gia đình những thuốc đã dư để biết lần sau không lĩnh hoặc mua thừa.

Thuốc dư là tiền đã chi, và cảm giác muốn "gỡ lại" là dễ hiểu. Nhưng đem bán lại chỉ chuyển rủi ro sang một gia đình khác. Cách gỡ đúng là lần sau không để dư.

Nếu thấy thuốc dư cứ lặp lại mỗi đợt, đó là lúc nên mang túi thuốc theo buổi tái khám để bác sĩ và quầy cấp phát xem lại. Ít thuốc dư hơn nghĩa là ít tiền cùng chi trả bị bỏ phí hơn.

Khi tiền thuốc đang khó: thứ tự việc làm thay vì mua hàng trôi nổi

Người tìm mua thuốc bán lại hầu hết vì tiền. Thứ tự dưới đây không hứa đỡ được bao nhiêu, nhưng không đặt ai vào rủi ro:

  1. Đừng tự ngưng hay đổi thuốc vì tiền. Nói thật với bác sĩ kê đơn rằng chi phí đang khó, hỏi bác sĩ có phương án nào phù hợp hơn. Câu mẫu: "Thưa bác sĩ, nhà em đang khó về tiền thuốc, em không muốn tự bỏ thuốc nào. Bác sĩ xem giúp có cách nào nhẹ hơn cho nhà em không ạ?"
  2. Hỏi quầy bảo hiểm y tế: "Chị ơi, trong đơn này thuốc nào được bảo hiểm trả, thuốc nào em tự trả, vì sao ạ?"
  3. Nếu chưa có thẻ bảo hiểm y tế hoặc thẻ đã hết hạn, hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội hoặc UBND xã, phường về việc tham gia và các nhóm được hỗ trợ đóng.
  4. Hỏi phòng công tác xã hội của cơ sở khám về các nguồn hỗ trợ người bệnh.
  5. Phần phải mua ngoài thì mua ở nhà thuốc có dược sĩ, xin hoá đơn, giữ lại để dùng khi xin hỗ trợ.

Nếu trong thời gian chờ, người bệnh đã lỡ dùng thuốc mua từ nguồn trôi nổi và có dấu hiệu nặng như khó thở, đau ngực, phù mặt – môi, nổi mẩn lan nhanh, lơ mơ, co giật, yếu liệt nửa người hay chảy máu không cầm, gọi số cấp cứu hoặc đến cơ sở y tế gần nhất ngay, chưa tính chuyện tiền, mang theo vỉ thuốc và vỏ hộp.

Câu hỏi thường gặp

Mua thuốc bảo hiểm y tế người khác bán lại có sao không?

Thuốc bảo hiểm y tế được cấp cho đúng một người theo đơn của họ, không phải hàng để mua bán. Người mua không biết thuốc đã được bảo quản ra sao, có hợp với mình không, và không có hoá đơn hay nơi nào chịu trách nhiệm khi có chuyện.

Thuốc thanh lý cận hạn giá rẻ có dùng được không?

Người mua khó biết hạn dùng thật và điều kiện bảo quản trước đó. Mua nhiều cho được giá rẻ thì phần lớn có thể quá hạn trước khi dùng tới. Nếu muốn mua thuốc theo đơn với giá rõ ràng, hãy hỏi dược sĩ ở nhà thuốc có giấy phép.

Nhà có thuốc dư của người thân đã mất thì nên làm gì?

Không đem bán và không cho người khác dùng. Hỏi dược sĩ ở nhà thuốc có giấy phép hoặc cơ sở khám về cách xử lý thuốc dư đúng cách. Ghi lại để lần sau trong nhà không lĩnh hoặc mua thừa.

Có thẻ bảo hiểm y tế mà vẫn mua thuốc bán lại cho rẻ thì có lợi không?

Thường là không. Đi khám đúng đường và được kê đơn thì phần thuốc trong danh mục, đúng điều kiện có thể được quỹ trả một phần. Mua thuốc bán lại thì tự trả toàn bộ, không giấy tờ, và không biết thuốc có hợp với mình không.

Thấy người rao bán thuốc bảo hiểm y tế trong xóm thì nên làm gì?

Không mua, và nếu muốn, có thể báo cho cơ quan bảo hiểm xã hội hoặc trạm y tế xã, phường để họ nắm thông tin. Chỉ mô tả sự việc, không bêu tên ai khi chưa có kết luận của cơ quan có thẩm quyền.

Tiền thuốc mỗi tháng quá nặng thì hỏi ai trước?

Hỏi bác sĩ kê đơn trước, nói thật rằng chi phí đang khó và nhờ bác sĩ xem có phương án phù hợp hơn. Sau đó hỏi quầy bảo hiểm y tế về phần được trả, và phòng công tác xã hội của cơ sở khám về các nguồn hỗ trợ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138