TienThuoc.comTiền Thuốc
BHYT chi trả tiền thuốc thế nào

Thuốc có tỷ lệ thanh toán riêng trong danh mục BHYT: vì sao quỹ chỉ trả một phần

Có thuốc trong danh mục BHYT mà quỹ chỉ nhận trả một phần giá, rồi mới áp mức hưởng của thẻ. Cách tính bằng đơn vị giả định và câu hỏi cho bác sĩ, quầy BHYT.

A Vietnamese woman in her forties sits at a small apartment desk at night, tapping a calculator beside a weekly pill organizer and a folder of blank papers, warm lamp light, over-the-shoulder view

Một số thuốc trong danh mục bảo hiểm y tế được ghi kèm tỷ lệ thanh toán riêng: quỹ chỉ nhận trả trên một phần giá của thuốc đó, phần còn lại người bệnh tự trả. Sau đó, trên phần quỹ nhận, mức hưởng của thẻ mới được áp vào như thường. Vì có hai lớp như vậy nên dòng thuốc này hay có số tiền phần người bệnh cao hơn hẳn các dòng khác, dù thẻ còn hạn và khám đúng nơi.

Việc nên làm khi thấy một dòng như thế: hỏi quầy BHYT xác nhận đó là thuốc có tỷ lệ thanh toán riêng, ghi lại phần tự trả mỗi đợt, rồi mang con số đó nói chuyện với bác sĩ kê đơn nếu gia đình thấy nặng. Tỷ lệ cụ thể của từng thuốc do quy định hiện hành đặt ra, bài này chỉ giải thích cách tính bằng "đơn vị" giả định.

Tỷ lệ thanh toán riêng là gì, nói cho dễ hiểu

Hãy hình dung danh mục thuốc như một cửa hàng mà quỹ bảo hiểm là người trả tiền hộ. Với phần lớn thuốc, quỹ nhận trả trên toàn bộ giá. Với một số thuốc, thường là những thuốc có chi phí lớn, quỹ chỉ nhận trả trên một phần giá thôi. Phần giá mà quỹ không nhận trả thì người bệnh tự lo, giống như mua chung một món đồ mà người góp chỉ góp đến một mức.

Điều này khác với cùng chi trả. Cùng chi trả là phần người bệnh góp do mức hưởng của thẻ, áp lên mọi thuốc trong danh mục. Tỷ lệ thanh toán riêng là đặc điểm của thuốc, ai dùng thuốc đó cũng gặp, kể cả người có mức hưởng cao. Vì vậy hai người có thẻ khác nhau vẫn có thể cùng thấy dòng thuốc ấy có phần tự trả; chỉ là phần cùng chi trả bên trong sẽ khác nhau. Hiểu được hai lớp này là bạn tự giải thích được hầu hết những dòng "sao cao vậy" trên bảng kê thuốc ngoại trú.

Cách tính theo hai lớp, bằng ví dụ giả định

Ví dụ giả định, con số chỉ để minh hoạ thứ tự tính, không phải tỷ lệ hay mức hưởng thật. Giả sử anh Minh được kê một thuốc có tỷ lệ thanh toán riêng, tổng tiền cả đợt là 40 đơn vị.

BướcLàm gìVí dụ đơn vịAi trả
1. Lấy tổng tiền thuốcĐơn giá nhân số lượng của cả đợt40—
2. Áp tỷ lệ thanh toán riêngTách phần quỹ nhận tính và phần quỹ không nhậnQuỹ nhận tính 24, không nhận 1616 đơn vị: anh Minh tự trả
3. Áp mức hưởng của thẻ lên phần quỹ nhậnTrên 24 đơn vị, quỹ trả phần lớn, người bệnh góp phần nhỏQuỹ trả 19, anh Minh góp 55 đơn vị: cùng chi trả
4. Cộng phần người bệnhPhần quỹ không nhận cộng phần cùng chi trả16 + 5 = 21Anh Minh trả 21 đơn vị

Nhìn bảng, bạn thấy phần lớn số tiền anh Minh trả nằm ở bước 2, không phải ở mức hưởng của thẻ. Đó là lý do người có mức hưởng cao vẫn bất ngờ khi gặp loại thuốc này. Khi hỏi quầy, bạn có thể hỏi thẳng: "Dòng này phần quỹ không nhận là bao nhiêu, phần cùng chi trả là bao nhiêu ạ?" Hai con số đó giúp bạn biết khoản nào cố định theo thuốc, khoản nào theo thẻ.

Vì sao lại có những thuốc như vậy

Thuốc có tỷ lệ thanh toán riêng thường là những thuốc mà nếu quỹ trả toàn bộ cho mọi người thì quỹ chung sẽ rất khó cân đối. Thay vì loại hẳn thuốc ra khỏi danh mục, quy định cho phép quỹ trả một phần, để người bệnh vẫn được hỗ trợ đáng kể so với tự mua hoàn toàn. Nhìn theo hướng đó, tỷ lệ riêng là một cách giữ thuốc ở lại trong danh mục, không phải một cách cắt quyền lợi.

Tỷ lệ này có thể được điều chỉnh theo từng giai đoạn khi danh mục được rà soát. Một thuốc hôm nay có tỷ lệ riêng, lần cập nhật sau có thể khác. Vì vậy thông tin truyền miệng kiểu "thuốc này bảo hiểm chỉ trả chút xíu" rất dễ lỗi thời. Con số đúng của từng thuốc ở thời điểm bạn khám chỉ có quầy BHYT của cơ sở và cơ quan bảo hiểm xã hội trả lời chắc chắn. Khi danh mục thay đổi, bảng kê của bạn cũng thay đổi theo mà không cần bạn làm gì; điều bạn cần là so bảng kê mới với bảng kê cũ để không bất ngờ.

Bốn điều người bệnh hay hiểu nhầm

Tưởng thẻ mức hưởng cao thì không gặp phần tự trả. Mức hưởng chỉ áp lên phần quỹ nhận tính. Phần quỹ không nhận theo tỷ lệ riêng thì ai cũng phải tự trả, trừ khi có chính sách hỗ trợ khác, cần hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội.

Tưởng phần tự trả cao là do bị tính trái tuyến. Nếu chỉ một dòng thuốc cao còn các dòng khác bình thường, nhiều khả năng là tỷ lệ riêng của thuốc đó, không phải tuyến. Trái tuyến thường ảnh hưởng cả đơn.

Tưởng mua ngoài nhà thuốc sẽ rẻ hơn phần tự trả. Mua ngoài thì bạn trả toàn bộ giá, không còn phần quỹ nhận tính. Trước khi so, hỏi quầy con số chính xác và hỏi bác sĩ; đừng vội rời khỏi đường BHYT chỉ vì một dòng trông cao.

Tưởng có thể tự chọn thuốc khác không có tỷ lệ riêng. Việc kê thuốc nào là của bác sĩ. Bạn chỉ nên đưa thông tin tiền bạc để bác sĩ cân nhắc. Đừng tự ngưng hay đổi thuốc vì tiền; hãy nói thật với bác sĩ là chi phí đang khó.

Câu nói mẫu khi phần tự trả của thuốc này đang nặng

Với thuốc phải dùng dài ngày, phần tự trả theo tỷ lệ riêng cộng dồn qua nhiều tháng có thể trở thành gánh nặng. Mấy câu dưới đây giúp bạn mở lời với bác sĩ mà không đặt bác sĩ vào thế khó:

  • "Thưa bác sĩ, em hỏi quầy thì biết thuốc này bảo hiểm chỉ trả một phần giá, mỗi đợt nhà em tự trả khoảng chừng này đơn vị. Em muốn bác sĩ biết để tính giúp em."
  • "Bác sĩ cho em hỏi với tình trạng của em, có lựa chọn nào trong danh mục mà bảo hiểm trả nhiều hơn không ạ, hay thuốc này là cần thiết với em?"
  • "Nếu thuốc này cần giữ, em nên hỏi phòng công tác xã hội hay chỗ nào về hỗ trợ không ạ?"
  • "Đợt sau em có cần chuẩn bị giấy tờ gì để không phát sinh thêm phần tự trả ngoài phần này không ạ?"

Đọc lại các câu, bạn sẽ thấy không câu nào xin đổi thuốc. Chúng chỉ đặt chi phí lên bàn để bác sĩ có đủ thông tin. Có bác sĩ sẽ giải thích vì sao thuốc này nên giữ; có bác sĩ sẽ cân nhắc phương án khác. Cả hai đều là quyết định chuyên môn mà người bệnh nên tôn trọng.

Những nguồn có thể đỡ phần quỹ không nhận

Phần quỹ không nhận theo tỷ lệ riêng không có nghĩa là gia đình phải gánh một mình. Trước khi coi đó là khoản bắt buộc tự lo, bạn có thể rà lần lượt các nguồn dưới đây. Đánh dấu nguồn nào đã hỏi, ai trả lời, kết quả ra sao:

  • Hợp đồng bảo hiểm sức khoẻ thương mại của bạn hoặc của công ty mua cho bạn: đọc phần quyền lợi thuốc ngoại trú, xem có trả phần người bệnh tự trả sau bảo hiểm y tế không, cần chứng từ gì.
  • Phòng công tác xã hội của cơ sở khám: hỏi có chương trình hỗ trợ người bệnh dùng thuốc dài ngày, hay có thể giới thiệu sang tổ chức hỗ trợ nào không.
  • Bác sĩ điều trị: một số chương trình hỗ trợ thuốc chỉ đi qua bác sĩ, người bệnh không tự đăng ký được; hỏi bác sĩ có biết chương trình nào phù hợp không.
  • UBND xã/phường nơi cư trú: nếu gia đình có hoàn cảnh khó, hỏi về diện hỗ trợ và giấy xác nhận hoàn cảnh để kèm hồ sơ xin hỗ trợ.
  • Hội người bệnh có uy tín: hỏi kinh nghiệm của người cùng hoàn cảnh, nhưng kiểm kỹ trước khi nộp hồ sơ hay chuyển bất kỳ khoản tiền nào.

Mỗi nguồn đều cần chứng từ: bảng kê có tách rõ phần tự trả, phiếu thu, đơn thuốc. Đây là lý do nên giữ bảng kê nguyên vẹn từ lần đầu. Hãy cảnh giác với người tự xưng làm "dịch vụ xin hỗ trợ tiền thuốc" và đòi phí trước; các nguồn hỗ trợ chính thức không bắt người bệnh trả tiền để được xét hồ sơ. Nếu có ai gọi điện xưng là cán bộ bảo hiểm và yêu cầu chuyển khoản để được "hoàn phần tự trả", hãy dừng lại và hỏi trực tiếp cơ quan bảo hiểm xã hội nơi cư trú.

Lập kế hoạch tiền cho thuốc có tỷ lệ riêng

Vì phần quỹ không nhận là cố định theo thuốc, bạn có thể ước khá sát phần tự trả mỗi đợt, miễn là đơn không đổi. Lấy bảng kê ba lần gần nhất, ghi riêng con số của dòng thuốc đó, tính trung bình. Với gia đình có người dùng thuốc lâu dài, nên để riêng một khoản cho dòng này ngay từ đầu tháng, thay vì đợi đến ngày lấy thuốc mới lo. Cách này giúp tránh cảnh đến quầy rồi thiếu tiền, phải về rồi quay lại.

Khi đơn thay đổi, ví dụ bác sĩ thêm hay bớt thuốc, hoặc cơ sở cấp loại khác cùng hoạt chất với giá khác, con số sẽ đổi theo. Lúc đó đừng lấy số cũ ra tính, hãy hỏi quầy lại một lần và cập nhật sổ. Nếu khoản tự trả tăng mà không rõ lý do, so hai bảng kê, đánh dấu dòng thay đổi, rồi hỏi đúng dòng ấy. Ghi vào sổ cả ngày danh mục thay đổi nếu quầy cho biết, để lần sau thấy con số nhảy là biết ngay vì đâu.

Câu hỏi thường gặp

Tỷ lệ thanh toán riêng khác cùng chi trả thế nào?

Tỷ lệ thanh toán riêng gắn với thuốc: quỹ chỉ nhận tính trên một phần giá của thuốc đó. Cùng chi trả gắn với thẻ: phần người bệnh góp trên khoản quỹ nhận tính. Một dòng thuốc có thể chịu cả hai lớp.

Làm sao biết thuốc mình dùng có tỷ lệ thanh toán riêng không?

Hỏi quầy BHYT nơi khám, chỉ vào dòng thuốc trên bảng kê. Quầy tra được thuốc đó có tỷ lệ riêng không và phần quỹ không nhận là bao nhiêu. Thông tin trên mạng dễ lỗi thời vì danh mục được rà soát định kỳ.

Người có mức hưởng cao có phải trả phần tỷ lệ riêng không?

Theo nguyên lý, phần quỹ không nhận tính theo tỷ lệ riêng nằm ngoài phạm vi mức hưởng. Có nhóm đối tượng hay chính sách hỗ trợ khác hay không thì cần hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội theo quy định hiện hành.

Có nên mua thuốc đó ở ngoài cho rẻ hơn không?

Mua ngoài thường phải trả toàn bộ giá vì không còn phần quỹ nhận tính. Trước khi so, hãy hỏi quầy con số chính xác và hỏi bác sĩ. Tự rời khỏi đường bảo hiểm vì một dòng trông cao thường tốn hơn.

Muốn đỡ phần tự trả thì nói với bác sĩ thế nào?

Nói rõ con số tự trả mỗi đợt và hoàn cảnh gia đình, hỏi bác sĩ có lựa chọn nào trong danh mục phù hợp không. Đừng tự ngưng hay đổi thuốc vì tiền; quyết định thay thuốc thuộc về bác sĩ.

Tỷ lệ thanh toán của một thuốc có thay đổi không?

Có thể thay đổi khi danh mục được cập nhật. Vì vậy mỗi khi thấy phần tự trả của một dòng thuốc khác hẳn trước, hãy so hai bảng kê và hỏi quầy, đừng dùng con số cũ để tính.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138