TienThuoc.comTiền Thuốc
Chính sách và nguồn hỗ trợ tiền thuốc

Hộ nghèo, cận nghèo và tiền thuốc BHYT: phần nào được đỡ, phần nào vẫn tự lo

Thẻ BHYT hộ nghèo, cận nghèo đỡ phần lớn tiền thuốc trong danh mục, nhưng thuốc ngoài danh mục, đi lại, vật tư vẫn tự lo. Cách kiểm quyền lợi và hỏi đúng chỗ.

An elderly Vietnamese woman and her adult son sitting on a wooden bench in a rural health station yard, plain white pill boxes in a cloth bag, soft morning light, seen from behind

Nếu nhà bạn thuộc hộ nghèo hoặc hộ cận nghèo, việc đầu tiên là kiểm xem thẻ bảo hiểm y tế của từng người đã có và còn hạn chưa, rồi hỏi quầy BHYT nơi khám xem nhóm của mình được hưởng ở mức nào. Thẻ của hai nhóm này thường do ngân sách đóng toàn bộ hoặc hỗ trợ một phần, và mức hưởng khi khám đúng tuyến cao hơn nhiều nhóm khác, nên phần tiền thuốc trong danh mục mà gia đình phải tự trả thường nhỏ.

Nhưng "được hỗ trợ" không có nghĩa là thuốc nào cũng miễn phí. Thuốc ngoài danh mục, thuốc không đúng điều kiện thanh toán, khám sai tuyến, tiền xe đi lấy thuốc và vật tư theo dõi tại nhà vẫn rơi vào túi gia đình. Phần dưới giúp bạn tách từng khoản, biết hỏi ai, giữ giấy gì, và những con đường hỗ trợ thêm khi phần tự lo vẫn quá sức.

Thẻ BHYT hộ nghèo, cận nghèo đỡ được gì trong tiền thuốc

Nguyên lý chung của bảo hiểm y tế là chia tiền thuốc làm hai phần: phần quỹ trả và phần người bệnh cùng chi trả. Với thuốc nằm trong danh mục, được kê đúng chỉ định và đúng điều kiện ghi kèm, quỹ trả theo mức hưởng của nhóm đối tượng ghi trên thẻ. Hộ nghèo thường thuộc nhóm hưởng cao nhất hoặc gần cao nhất; hộ cận nghèo hưởng cao hơn người tự mua thẻ theo hộ gia đình. Mức cụ thể thay đổi theo quy định từng thời kỳ, nên con số thật bạn hỏi quầy BHYT hoặc cơ quan bảo hiểm xã hội, đừng dựa vào lời kể của hàng xóm.

Một ví dụ giả định cho dễ hình dung: giả sử tiền thuốc trong danh mục của một đợt khám là 100 đơn vị. Với một nhóm hưởng thấp hơn, người bệnh có thể phải cùng chi trả vài chục đơn vị; với hộ nghèo, phần đó có thể chỉ còn rất ít hoặc bằng không. Đây chỉ là ví dụ giả định để thấy cách tính, con số thật xem quy định hiện hành.

Điều đáng nhớ là mức hưởng ghi trên thẻ chỉ áp dụng trọn vẹn khi bạn khám đúng nơi đăng ký ban đầu, hoặc đi theo giấy chuyển tuyến, giấy hẹn hợp lệ. Đi thẳng lên cơ sở khác mà không có giấy, phần quỹ trả có thể thấp đi hoặc không có với khám ngoại trú, và tiền thuốc đợt đó sẽ nặng hơn hẳn dù thẻ vẫn ghi hộ nghèo.

Khoản nào thẻ đỡ, khoản nào gia đình vẫn tự lo

Bảng dưới tách các khoản hay gặp trong một đợt lấy thuốc ngoại trú. Cột cuối là câu nên hỏi khi thấy số tiền khác mình nghĩ.

Khoản tiềnThường ai trảVì saoHỏi lại ai
Thuốc trong danh mục, kê đúng điều kiện, khám đúng tuyếnQuỹ BHYT trả phần lớn hoặc toàn bộTheo mức hưởng của nhóm hộ nghèo, cận nghèoQuầy BHYT: "Thẻ của nhà em đang hưởng mức nào?"
Thuốc trong danh mục nhưng có điều kiện thanh toán riêngQuỹ trả theo tỷ lệ riêng của thuốc đó, phần còn lại người bệnh trảMột số thuốc chỉ được quỹ trả một phần dù đúng chỉ địnhQuầy thu: "Dòng thuốc này vì sao còn phần nhà em trả?"
Thuốc ngoài danh mục, bác sĩ ghi mua ngoàiGia đình tự trảKhông nằm trong danh mục quỹ chi trảBác sĩ kê đơn: "Có phương án trong danh mục không ạ?"
Que thử, máy đo, bông băng dùng tại nhàThường gia đình tự trảVật tư dùng ngoài cơ sở khám ít khi nằm trong phần quỹ trảDược sĩ hoặc quầy BHYT
Tiền xe, tiền ăn của người đi cùngGia đình tự trảKhông phải chi phí khám chữa bệnhPhòng công tác xã hội hoặc UBND xã, phường nếu quá khó
Khám sai tuyến không có giấyPhần quỹ trả giảm hoặc không có với ngoại trúĐi ngoài nơi đăng ký mà không có giấy chuyển, giấy hẹnQuầy BHYT nơi đăng ký ban đầu

Nhìn vào bảng, phần gia đình hộ nghèo vẫn hay phải lo nhất thường là thuốc ngoài danh mục và chi phí đi lại. Đó cũng là hai chỗ mà các nguồn hỗ trợ thêm ở phần sau thường nhắm tới.

Kiểm thẻ và danh sách hộ trước khi đi lấy thuốc

Nhiều gia đình chỉ biết thẻ hết hạn hoặc chưa được cấp khi đã đứng ở quầy. Trước mỗi đợt lấy thuốc, nhất là đầu năm và sau khi danh sách hộ nghèo được rà lại, bạn kiểm nhanh những việc sau:

  • Thẻ của từng người trong nhà còn hạn không, thông tin họ tên, ngày sinh có khớp giấy tờ tuỳ thân không.
  • Hộ mình còn trong danh sách hộ nghèo hoặc cận nghèo năm nay không, hỏi cán bộ UBND xã hoặc phường phụ trách.
  • Nơi đăng ký khám ban đầu ghi trên thẻ có còn là nơi gần nhà, tiện lấy thuốc nhất không.
  • Có ai trong nhà mới sinh, mới về ở, chưa có tên trong danh sách cấp thẻ không.
  • Giấy chuyển tuyến, giấy hẹn tái khám còn hiệu lực không, đã mang theo chưa.
  • Đã có sổ hoặc túi riêng để giữ đơn thuốc, biên lai, hoá đơn của đợt này chưa.

Nếu hộ vừa thoát nghèo, thẻ có thể chuyển sang một nhóm khác với mức hưởng khác. Đó là tin tốt về thu nhập, nhưng tiền thuốc tháng sau có thể tăng. Hỏi trước UBND xã, phường và quầy BHYT để không bị bất ngờ khi thanh toán.

Khi phần tự lo vẫn quá sức: thứ tự việc cần làm

Gặp tháng tiền thuốc ngoài danh mục dồn lại, việc đầu tiên không phải là tìm nơi bán rẻ hay tự bớt thuốc. Đừng tự ngưng hay đổi thuốc vì tiền; hãy nói thật với bác sĩ là chi phí đang khó. Bác sĩ là người duy nhất được quyết định có phương án nào trong danh mục phù hợp với bệnh của người nhà bạn hay không.

Thứ tự hợp lý là: hỏi bác sĩ kê đơn trước, rồi hỏi quầy BHYT xem có dòng nào đang bị tính tự trả mà lẽ ra quỹ trả được, sau đó tới phòng công tác xã hội của bệnh viện nếu có, và cuối cùng là UBND xã, phường để hỏi về các khoản trợ giúp đột xuất của địa phương. Mỗi bước nên mang theo đơn thuốc, biên lai đã trả và thẻ BHYT, vì không ai giúp được khi không nhìn thấy giấy.

Nếu trong lúc chờ xoay tiền mà người bệnh hết thuốc, khó thở, đau ngực, lơ mơ, co giật hay yếu liệt nửa người, hãy gọi số cấp cứu hoặc đưa tới cơ sở y tế gần nhất ngay, chưa tính chuyện tiền, mang theo vỏ thuốc đang dùng.

Ngoài thẻ BHYT, hộ nghèo còn hỏi được những nguồn nào

Phòng công tác xã hội của bệnh viện. Nhiều bệnh viện có bộ phận này để kết nối người bệnh khó khăn với các nguồn hỗ trợ: suất thuốc, tiền đi lại, đôi khi là một phần thuốc ngoài danh mục. Họ cần thấy thẻ hộ nghèo, đơn thuốc và biên lai phần tự trả.

UBND xã, phường. Chính quyền địa phương nắm danh sách hộ nghèo, cận nghèo và các khoản trợ giúp đột xuất khi gia đình gặp khó vì ốm đau. Hỏi cán bộ phụ trách chính sách xã hội, mang theo giấy tờ bệnh để họ ghi nhận hoàn cảnh.

Hội người bệnh, hội người cao tuổi, hội phụ nữ ở nơi ở. Các tổ chức này đôi khi có quỹ nhỏ hoặc kết nối được nhà hảo tâm. Trước khi gửi hồ sơ cho bất kỳ nhóm nào, kiểm xem họ có hoạt động công khai, có người đứng ra chịu trách nhiệm hay không.

Chương trình hỗ trợ thuốc qua bác sĩ điều trị. Với một số thuốc đắt tiền dùng dài ngày, có chương trình hỗ trợ đi qua cơ sở điều trị. Người biết rõ nhất là bác sĩ đang theo dõi, nên hỏi thẳng bác sĩ thay vì tìm trên mạng.

Những cái sai hay gặp ở các gia đình có thẻ hộ nghèo

Nghĩ thẻ hộ nghèo là miễn phí tất cả. Vì nghĩ vậy nên khi thấy một khoản phải trả, người nhà dễ cho là bị tính sai và bỏ về. Thật ra khoản đó thường là thuốc ngoài danh mục hoặc thuốc có tỷ lệ thanh toán riêng. Hỏi lại quầy để hiểu, không cần căng thẳng.

Vứt biên lai vì "đằng nào cũng có bảo hiểm". Biên lai phần tự trả là bằng chứng duy nhất khi bạn xin hỗ trợ từ phòng công tác xã hội, hội người bệnh hay khi cần đối chiếu. Giữ lại theo tháng, ghi tên người bệnh ở mặt sau.

Đi khám chỗ khác cho nhanh mà không mang giấy chuyển. Ở cơ sở không phải nơi đăng ký, tiền thuốc ngoại trú có thể tính khác hẳn. Muốn đổi nơi khám cho tiện, hỏi thủ tục đổi nơi đăng ký ban đầu ở cơ quan bảo hiểm xã hội.

Ngại hỏi vì sợ làm phiền. Cán bộ quầy BHYT trả lời câu hỏi về quyền lợi là việc của họ. Hỏi ngắn, đưa sẵn thẻ và đơn, thường chỉ mất vài phút mà tránh được cả tháng trả nhầm.

Câu hỏi mẫu mang theo khi ra quầy BHYT

Bạn có thể chép mấy câu này vào điện thoại hoặc mặt sau sổ khám, xếp theo thứ tự nên hỏi trước:

  • "Chị ơi, thẻ của mẹ em là hộ nghèo, chị xem giúp em mẹ đang được hưởng mức nào khi khám ở đây ạ?"
  • "Trong đơn hôm nay, dòng nào quỹ trả, dòng nào nhà em tự trả, chị chỉ giúp em với ạ?"
  • "Dòng thuốc này có trong danh mục mà vẫn còn phần nhà em trả, chị giải thích giúp em lý do được không ạ?"
  • "Nếu tháng sau mẹ em lấy thuốc ở trạm y tế phường thì có được hưởng như ở đây không ạ?"
  • "Nhà em đang khó về tiền thuốc ngoài danh mục, bệnh viện mình có phòng công tác xã hội không, em gặp ai ạ?"

Hỏi xong, ghi câu trả lời và tên quầy, ngày hỏi vào sổ. Lần sau gặp người khác trả lời khác, bạn có căn cứ để hỏi lại một cách lịch sự.

Câu hỏi thường gặp

Thẻ BHYT hộ nghèo có được miễn toàn bộ tiền thuốc không?

Không hẳn. Thẻ hộ nghèo đỡ phần lớn tiền thuốc trong danh mục khi khám đúng tuyến, nhưng thuốc ngoài danh mục, thuốc có tỷ lệ thanh toán riêng và chi phí đi lại vẫn có thể phải tự trả. Hỏi quầy BHYT để biết mức hưởng hiện hành của nhóm mình.

Hộ cận nghèo có được hỗ trợ đóng tiền thẻ BHYT không?

Theo nguyên lý chung, hộ cận nghèo thường được ngân sách hỗ trợ một phần hoặc toàn bộ tiền đóng thẻ tuỳ quy định từng thời kỳ và từng địa phương. Bạn hỏi cán bộ UBND xã hoặc phường và cơ quan bảo hiểm xã hội để biết mức đang áp dụng.

Vừa thoát nghèo thì thẻ BHYT có còn hiệu lực không?

Thường thẻ vẫn dùng được tới khi hết hạn ghi trên thẻ, nhưng lần cấp sau có thể chuyển sang nhóm khác với mức hưởng khác. Hỏi trước UBND xã, phường và quầy BHYT để chuẩn bị cho tiền thuốc các tháng sau.

Nhà nghèo không đủ tiền mua thuốc ngoài danh mục thì làm gì trước?

Nói thật với bác sĩ kê đơn là chi phí đang khó và hỏi có phương án nào trong danh mục không, sau đó hỏi quầy BHYT và phòng công tác xã hội của bệnh viện. Không tự ngưng hay đổi thuốc vì tiền khi chưa hỏi bác sĩ.

Có cần giữ biên lai tiền thuốc khi đã có thẻ hộ nghèo không?

Có. Biên lai phần tự trả là căn cứ khi xin hỗ trợ từ phòng công tác xã hội, hội người bệnh hay chính quyền địa phương, và giúp bạn đối chiếu khi số tiền giữa các tháng chênh nhau. Giữ theo tháng, ghi tên người bệnh.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138