Trẻ nhỏ có thẻ bảo hiểm y tế vẫn có thể phải mua thuốc ngoài khi thuốc bác sĩ kê không nằm trong danh mục được thanh toán, không đủ điều kiện thanh toán ở lần khám đó, hoặc cơ sở đang không có dạng thuốc phù hợp. Việc cha mẹ nên làm là hỏi bác sĩ ngay lúc khám xem dòng nào phải tự mua và vì sao, rồi mua đúng thuốc ghi trên đơn, lấy hoá đơn và giữ lại cùng sổ khám của con.
Thẻ bảo hiểm của con giúp gia đình nhẹ rất nhiều khoản, nhưng không phải mọi thứ trên đơn đều đi qua thẻ. Hiểu điều đó từ đầu, cha mẹ sẽ bớt cảm giác "có thẻ mà vẫn mất tiền" và tập trung vào hai việc quan trọng hơn: con được dùng đúng thuốc bác sĩ chọn, và tiền nhà được tiêu có giấy tờ rõ ràng.
Vì sao có thẻ mà vẫn có dòng tự mua
Quỹ bảo hiểm y tế trả tiền thuốc theo danh mục và theo điều kiện thanh toán đi kèm từng thuốc. Trẻ em thường thuộc nhóm có quyền lợi tốt, nhưng quyền lợi tốt không có nghĩa là mọi thuốc đều được trả. Một thuốc nằm ngoài danh mục thì dù người dùng là trẻ em hay người lớn, phần tiền ấy vẫn là tự trả.
Với trẻ nhỏ còn có một chuyện riêng: dạng thuốc. Trẻ khó uống viên, nhiều khi cần dạng nước, dạng gói hay dạng phù hợp với lứa tuổi. Có lúc cơ sở có hoạt chất ấy nhưng ở dạng không hợp với con, và bác sĩ chọn ghi dạng phù hợp để gia đình mua ngoài. Đó là lựa chọn chuyên môn; cha mẹ không nên tự đổi sang dạng khác vì thấy rẻ hơn hay dễ mua hơn.
Ngoài ra, đôi khi trên đơn có thêm sản phẩm hỗ trợ không bắt buộc. Câu hỏi đơn giản "món này có cần thiết cho đợt điều trị này không ạ" giúp cha mẹ phân biệt được đâu là phần bác sĩ thấy cần, đâu là phần tuỳ gia đình cân nhắc. Hỏi để hiểu, không phải để nghi ngờ.
Cũng nên biết rằng danh sách thuốc mà mỗi cơ sở có sẵn thay đổi theo từng đợt cung ứng. Lần này con được lấy đủ ở quầy, lần sau có dòng mua ngoài, không có nghĩa là quyền lợi của con bị cắt. Nếu băn khoăn, cha mẹ hỏi quầy bảo hiểm y tế đúng một câu: "Dạ thuốc này của bé lần này không được thẻ trả là vì sao ạ?" Câu trả lời thường giúp cha mẹ yên tâm hơn nhiều so với việc tự đoán.
Câu hỏi cha mẹ nên hỏi bác sĩ, xếp theo ưu tiên
Khám cho trẻ thường vội vì con quấy. Cha mẹ có thể phân công: một người dỗ con, một người cầm đơn và hỏi. Chép sẵn mấy câu này để khỏi quên.
- "Thưa bác sĩ, trong đơn của con em, dòng nào lấy ở quầy bảo hiểm, dòng nào em phải tự mua ạ?"
- "Thuốc tự mua này là vì không có trong danh mục hay vì ở đây không có dạng phù hợp với bé ạ?"
- "Em có cần mua đúng tên và đúng dạng như đơn ghi không, hay dược sĩ được phép đưa loại khác ạ?"
- "Nhà em đang hơi chật vật. Nếu chưa mua đủ được thì em nên báo lại bác sĩ thế nào ạ?"
- "Khi nào em phải đưa bé quay lại ngay, không chờ hết thuốc ạ?"
Câu cuối cùng không phải câu về tiền nhưng quan trọng nhất. Bác sĩ sẽ dặn những dấu hiệu cần đưa con quay lại sớm; cha mẹ ghi lại ngay vào điện thoại.
Nếu con có dấu hiệu nặng như khó thở, tím tái, sốt li bì, bỏ bú hay bỏ ăn hoàn toàn, co giật, nổi mẩn lan nhanh, phù mặt hay môi, hãy gọi số cấp cứu hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất ngay, chưa tính chuyện tiền, mang theo vỏ thuốc con đã dùng.
Tình huống thường gặp, hỏi ai, mang gì
Bảng dưới đây giúp cha mẹ biết đi đâu khi gặp từng chuyện liên quan tới phần thuốc tự mua của con.
| Tình huống | Hỏi ai | Mang theo gì |
|---|---|---|
| Không rõ dòng nào trên đơn phải tự mua | Bác sĩ hoặc điều dưỡng phòng khám | Đơn thuốc, sổ khám của con |
| Không hiểu vì sao thuốc này không được thẻ trả | Quầy bảo hiểm y tế của cơ sở | Thẻ hoặc mã thẻ của con, đơn thuốc, bảng kê |
| Nhà thuốc nói không có đúng loại ghi trên đơn | Dược sĩ, rồi hỏi lại bác sĩ kê đơn trước khi mua loại khác | Đơn thuốc, ảnh chụp đơn |
| Tiền tự mua mỗi lần tái khám đều cao | Bác sĩ điều trị, phòng công tác xã hội nếu có | Hoá đơn các lần trước, sổ ghi tiền thuốc |
| Có bảo hiểm sức khoẻ cho con qua công ty cha mẹ | Công ty bảo hiểm sức khoẻ hoặc bộ phận nhân sự | Đơn, hoá đơn, sổ khám, giấy tờ của hợp đồng |
Đọc bảng theo hàng: nhìn tình huống của mình, đi đúng chỗ, mang đúng giấy. Phần lớn chuyện chạy đi chạy lại ở cơ sở khám là do thiếu một tờ giấy hoặc hỏi nhầm quầy.
Với trẻ nhỏ, cha mẹ nên đi khám với đủ giấy tờ của con ngay từ đầu: thẻ hoặc mã thẻ còn hạn, sổ khám, giấy khai sinh hay giấy tờ tuỳ thân theo yêu cầu của cơ sở. Thiếu giấy tờ ở bước tiếp đón có khi làm cả lần khám bị tính như không có thẻ, và phần thuốc lẽ ra được trả cũng thành tự trả.
Ví dụ giả định: hai lần khám, hai số tiền khác nhau
Chị Hà đưa con trai đi khám hai lần trong một tháng. Lần đầu, toàn bộ thuốc lấy ở quầy, chị gần như không phải trả thêm. Lần sau, đơn có một thuốc dạng dùng cho trẻ nhỏ ghi "mua ngoài", chị trả, giả định, 8 đơn vị ở nhà thuốc. Chồng chị hỏi sao lần này "thẻ không ăn".
Chị lấy đơn và hoá đơn ra so. Bảng kê ở quầy chỉ có các thuốc lấy theo thẻ. Hoá đơn nhà thuốc có một dòng, đúng tên trên đơn. Chị nhớ bác sĩ đã nói dạng thuốc này ở cơ sở đang không có loại hợp với bé. Hai vợ chồng hiểu: thẻ vẫn trả đủ phần của nó, phần 8 đơn vị là phần nằm ngoài.
Ví dụ trên chỉ minh hoạ cách đối chiếu; số tiền thật tuỳ từng lần khám và quy định hiện hành. Điều đáng giữ là thói quen để đơn và hoá đơn cùng một chỗ. Khi có đủ hai thứ, câu hỏi "vì sao lần này tốn hơn" được trả lời trong năm phút thay vì thành chuyện cãi nhau.
Danh sách giữ giấy tờ thuốc cho con
Mỗi con một bìa nhựa nhỏ, cất cùng sổ khám. Đánh dấu từng mục sau mỗi lần đi khám.
- Đơn thuốc, có ghi rõ dòng mua ngoài.
- Bảng kê phần thuốc lấy theo thẻ.
- Hoá đơn hoặc phiếu bán hàng của nhà thuốc cho phần tự mua.
- Ghi chú ngắn: ngày, số tiền tự trả, lý do bác sĩ hoặc quầy giải thích.
- Giấy hẹn tái khám nếu có.
- Bản chụp thẻ hoặc mã thẻ bảo hiểm y tế của con còn hạn.
Bìa này đặc biệt có ích nếu cha mẹ có bảo hiểm sức khoẻ cho con qua công ty, vì hồ sơ thường đòi đủ đơn, hoá đơn và giấy khám. Nó cũng giúp ông bà hay người trông trẻ biết thuốc của cháu đã mua ở đâu, giá bao nhiêu, khi cha mẹ vắng nhà.
Cái sai hay gặp nhất là để hoá đơn trong túi áo rồi đem giặt, hoặc vứt luôn ở cửa nhà thuốc vì nghĩ "thuốc của con có bao nhiêu đâu". Mỗi lần thì ít, nhưng một đứa trẻ hay ốm có thể đi khám nhiều lần trong năm, và tới lúc cần làm hồ sơ bảo hiểm hay muốn biết cả năm đã tốn bao nhiêu thì không còn gì để cộng.
Điều cha mẹ không nên tự làm
Thương con và lo tiền cùng lúc, cha mẹ dễ làm vài việc tưởng hợp lý. Những việc dưới đây nên tránh.
- Không tự bỏ dòng thuốc mua ngoài vì nghĩ "thuốc bảo hiểm là đủ rồi". Đừng tự ngưng hay đổi thuốc vì tiền; hãy nói thật với bác sĩ là chi phí đang khó.
- Không dùng thuốc còn thừa của anh chị của bé hoặc của con nhà hàng xóm để khỏi mua.
- Không mua theo lời giới thiệu trên mạng loại "tương tự mà rẻ hơn" khi chưa hỏi bác sĩ kê đơn.
- Không mua ở nơi không có dược sĩ hoặc không đưa được hoá đơn.
- Không tự đổi dạng thuốc, ví dụ từ dạng nước sang dạng viên nghiền, khi chưa hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ.
Những việc này có thể làm con mất đúng phần điều trị bác sĩ đã chọn, và nếu có chuyện gì, gia đình cũng không có giấy tờ để kể lại cho bác sĩ biết con đã dùng gì.
Khi ông bà muốn mua loại khác cho cháu
Nhiều nhà, ông bà là người trông cháu ban ngày và cũng là người hay đi mua thuốc. Có khi ông bà thấy thuốc mua ngoài đắt, nghe người quen mách một loại "cũng thế mà rẻ hơn", hoặc muốn dùng lại thuốc lần trước còn thừa. Đó là xuất phát từ thương cháu và tiếc tiền cho con cái, không phải vì không tin bác sĩ.
Cha mẹ thử nói nhẹ nhàng: "Dạ con biết bà thương cháu, sợ con tốn tiền. Nhưng thuốc này bác sĩ chọn theo tuổi và theo bệnh lần này của bé, con không dám đổi. Lần tái khám con sẽ hỏi bác sĩ xem có loại nào nhẹ tiền hơn không, rồi con báo bà ạ." Câu nói ấy giữ được thể diện cho ông bà mà vẫn giữ nguyên đơn thuốc của bác sĩ.
Nên dặn rõ ông bà hoặc người trông trẻ: chỉ mua đúng tên ghi trên đơn, ở nhà thuốc có dược sĩ, lấy hoá đơn, và nếu nhà thuốc nói không có đúng loại thì gọi cho cha mẹ chứ không mua loại khác. Đặt tờ đơn chụp lại và số tiền dự kiến vào nhóm tin nhắn gia đình để ai đi mua cũng có cùng thông tin.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ em có thẻ bảo hiểm y tế thì có phải trả tiền thuốc không?
Phần thuốc trong danh mục và đủ điều kiện thanh toán sẽ được tính theo quyền lợi của nhóm trẻ em, mức cụ thể xem quy định hiện hành. Phần thuốc ngoài danh mục hoặc không đủ điều kiện thì gia đình vẫn phải tự trả, dù người dùng là trẻ em.
Vì sao thuốc cho trẻ hay phải mua ngoài hơn người lớn?
Không hẳn lúc nào cũng vậy, nhưng trẻ nhỏ thường cần dạng thuốc phù hợp lứa tuổi. Có lúc cơ sở có hoạt chất nhưng không có dạng hợp với bé, bác sĩ ghi dạng phù hợp để gia đình mua. Hỏi bác sĩ lý do cụ thể ở từng lần khám là cách chắc nhất.
Nhà thuốc không có đúng loại trên đơn thì có mua loại khác được không?
Đừng tự quyết. Hãy hỏi dược sĩ lý do, rồi gọi hoặc quay lại hỏi bác sĩ kê đơn trước khi mua loại khác. Với trẻ nhỏ, dạng thuốc và cách dùng gắn chặt với lứa tuổi, nên mọi thay đổi cần người có chuyên môn đồng ý.
Con đang dùng thuốc mà có dấu hiệu lạ thì làm gì?
Nếu con khó thở, tím tái, sốt li bì, bỏ bú, co giật, nổi mẩn lan nhanh hay phù mặt môi, hãy gọi số cấp cứu hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất ngay, chưa tính chuyện tiền, mang theo vỏ thuốc. Dấu hiệu nhẹ hơn thì liên hệ lại bác sĩ đã khám.
Hoá đơn thuốc mua ngoài cho con có dùng được cho bảo hiểm sức khoẻ của công ty không?
Tuỳ hợp đồng. Nhiều hợp đồng có phần quyền lợi ngoại trú, nhưng điều kiện và hạn mức khác nhau. Hãy giữ đơn, hoá đơn ghi tên con và sổ khám, rồi hỏi công ty bảo hiểm hoặc bộ phận nhân sự xem cần nộp gì và trong thời hạn nào.
Thẻ bảo hiểm của con sắp hết hạn có ảnh hưởng tiền thuốc không?
Có. Thẻ hết hạn vào ngày khám thì phần thuốc lẽ ra được trả có thể thành tự trả. Hãy kiểm hạn thẻ trước mỗi lần đưa con đi khám và hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội hoặc UBND xã, phường về việc gia hạn theo quy định hiện hành.