TienThuoc.comTiền Thuốc
Quỹ gia đình cho thuốc và chăm người thân

Chia tiền thuốc của bố mẹ giữa anh chị em: bốn cách góp và bảng chia mẫu

Tách tiền thuốc khỏi tiền chăm bố mẹ, gom ba tháng hoá đơn để biết số thật, chọn một trong bốn cách góp và gửi anh chị em bản kê minh bạch mỗi tháng.

Three Vietnamese adult siblings seen from behind at a dining table in the evening, a calculator and a small envelope between them, warm lamp light, wide shot

Cách chia êm nhất thường gồm ba việc: tách tiền thuốc ra khỏi các khoản chăm bố mẹ khác, gom hoá đơn và bảng kê của khoảng ba tháng gần nhất để biết con số thật, rồi cả nhà chọn một cách góp rõ ràng và ghi lại. Sau đó mỗi tháng người giữ sổ gửi bản kê kèm ảnh hoá đơn cho mọi người cùng xem. Chia theo cảm giác, "tháng này đứa nào rảnh thì lo", là con đường ngắn nhất dẫn tới chuyện người góp nhiều thấy thiệt, người góp ít thấy bị nghi.

Tiền thuốc khác tiền ăn, tiền điện ở chỗ nó lên xuống theo đợt khám và gồm nhiều phần: phần bảo hiểm y tế trả, phần cùng chi trả, phần tự trả cho thuốc ngoài danh mục, tiền mua thêm ở nhà thuốc và tiền đi lại lấy thuốc. Khi anh chị em hiểu cấu trúc đó, việc chia bớt căng hẳn, vì ai cũng thấy tháng nào tăng là tăng ở dòng nào và vì sao.

Vì sao tiền thuốc nên có phần riêng, không gộp vào tiền chăm bố mẹ

Nhiều nhà gom hết vào một khoản "tiền nuôi bố mẹ": tiền chợ, tiền điện nước, tiền thuốc, tiền biếu dịp lễ. Cách đó gọn lúc đầu nhưng rối rất nhanh, vì tiền thuốc là khoản khó đoán nhất. Có tháng bố mẹ chỉ lấy thuốc theo đợt hẹn ở quầy bảo hiểm y tế, gần như không tốn thêm; có tháng bác sĩ kê thêm một thuốc ngoài danh mục, hoặc cơ sở khám hết một loại và người nhà phải mua ngoài. Khi tất cả nằm chung một rổ, người góp không biết tiền mình đi đâu, người chi không giải thích được vì sao tháng này vượt.

Tách riêng giúp trả lời được ba câu mà anh chị em nào cũng thầm hỏi: tháng này tiền thuốc bao nhiêu, phần nào bảo hiểm đã trả, phần nào nhà mình tự trả và vì sao. Câu thứ ba quan trọng nhất. Một dòng tự trả bất ngờ thường có lý do cụ thể: thuốc nằm ngoài danh mục, thuốc trong danh mục nhưng không đủ điều kiện thanh toán, hoặc mua thêm ở nhà thuốc khi chưa tới đợt lấy. Ghi được lý do thì không ai phải đoán.

Tách riêng còn có một cái lợi ít người nghĩ tới: nó buộc cả nhà giữ chứng từ. Khi tiền thuốc là một khoản có tên, hoá đơn và bảng kê trở thành thứ phải nộp vào sổ, không còn bị nhét túi áo rồi giặt mất. Những tờ đó về sau dùng được khi xin hỗ trợ, khi làm hồ sơ bảo hiểm sức khoẻ, hoặc đơn giản là khi bác sĩ hỏi gia đình đã mua thêm những gì.

Bước đầu: gom ba tháng giấy tờ để biết con số thật

Đừng họp gia đình khi chưa có số. Trước buổi bàn, người đang lo thuốc cho bố mẹ làm năm việc sau:

  1. Gom bảng kê chi phí khám ngoại trú của các lần lấy thuốc bằng bảo hiểm y tế trong khoảng ba tháng gần nhất. Trên đó có cột phần quỹ bảo hiểm trả và phần người bệnh trả — chỉ cần chép phần người bệnh trả.
  2. Gom hoá đơn hoặc phiếu bán hàng của nhà thuốc cho những lần mua thêm. Lần nào không có hoá đơn thì ghi tay ngày, thứ đã mua và số tiền, đánh dấu "không có chứng từ".
  3. Ghi riêng tiền đi lại: xe ôm, xăng, gửi xe, có khi cả một buổi nghỉ làm để đưa bố mẹ đi lấy thuốc.
  4. Chia các dòng thành hai nhóm: phần đều đặn (lặp lại mỗi đợt lấy thuốc) và phần phát sinh (thuốc mua ngoài một lần, đợt ốm, vật tư theo dõi mới mua).
  5. Cộng trung bình một tháng cho mỗi nhóm. Ví dụ giả định: phần đều đặn khoảng 6 đơn vị, phần phát sinh ba tháng qua dao động từ 0 đến 9 đơn vị.

Với con số ấy, buổi họp bàn chuyện thật thay vì bàn chuyện "chắc tốn lắm". Nếu thấy phần tự trả lớn bất thường, ghi lại câu hỏi để người đưa bố mẹ đi khám lần tới hỏi quầy bảo hiểm y tế hoặc bác sĩ, chứ chưa vội kết luận. Có khi chỉ là thẻ bảo hiểm của bố hết hạn một đợt mà không ai để ý, nên cả lần lấy thuốc đó bị tính tự trả.

Bốn cách góp và kiểu nhà hợp với từng cách

Không có cách nào đúng cho mọi nhà. Bảng dưới là bốn cách hay gặp, kèm chỗ dễ vướng để cả nhà cân nhắc trước khi chọn. Mọi con số là ví dụ giả định.

Cách gópLàm thế nàoHợp với nhàChỗ dễ vướng
Chia đềuTổng tiền thuốc trung bình chia đều số anh chị em, ví dụ 12 đơn vị chia bốn người, mỗi người 3Thu nhập các anh chị em gần nhauNgười khó khăn thấy nặng, ngại nói
Theo sứcMỗi người nhận một phần theo khả năng, ví dụ 4 – 4 – 2 – 2Thu nhập chênh nhau rõPhải nói chuyện thu nhập, dễ chạm tự ái
Cố định và phát sinhMột người nhận phần đều đặn, những người còn lại chia phần phát sinh khi cóCó một người thu nhập ổn định, đều tayPhần phát sinh dồn một tháng thì người chia sau bị bất ngờ
Góp vào quỹ chungMỗi người chuyển một số cố định vào một tài khoản hoặc phong bì chung, người giữ sổ chi theo hoá đơnNhà đông người, ở xa nhauCần người giữ sổ cẩn thận và công khai đều

Dù chọn cách nào, cũng nên thống nhất ngay từ đầu hai điều: phần phát sinh vượt bao nhiêu đơn vị thì người giữ sổ phải báo trước khi chi, và khi nào cả nhà ngồi lại xem cách chia còn hợp không. Nhiều nhà chọn mốc sau mỗi đợt tái khám lớn, vì đó là lúc danh sách thuốc dễ thay đổi nhất.

Người ở gần góp công, người ở xa góp tiền: quy đổi sao cho êm

Ở hầu hết các nhà, có một người sống gần bố mẹ và gánh phần việc không ai nhìn thấy: dậy sớm xếp hàng ở quầy bảo hiểm y tế, chở bố đi tái khám, ngồi chờ nửa ngày ở hành lang, nhớ lịch hẹn lấy thuốc, đi nhà thuốc mua thêm khi cơ sở khám hết. Nếu việc chia chỉ tính tiền, người đó vừa góp công vừa góp tiền như mọi người, và sự mệt mỏi sẽ dồn lại thành bực bội.

Cách nhiều nhà làm là quy một phần công thành tiền theo thoả thuận, không cần chính xác. Ví dụ giả định: mỗi lần đưa bố đi lấy thuốc được tính 1 đơn vị, trừ vào phần góp của người đó. Con số không quan trọng bằng việc nó được nói ra và được cả nhà gật đầu. Người ở xa cũng thấy nhẹ lòng hơn khi biết mình đang bù cho một việc cụ thể, không phải "đưa tiền cho xong".

Có nhà lại làm ngược: người ở xa nhận hẳn phần tiền tự trả cho thuốc ngoài danh mục, người ở gần lo phần cùng chi trả ở quầy và tiền đi lại. Kiểu nào cũng được, miễn là viết ra. Điều nên tránh là để người ở gần ứng tiền nhiều tháng rồi ngại đòi. Khoản ứng nên được hoàn ngay trong tháng, dựa trên hoá đơn đã chụp gửi nhóm.

Mẫu tin nhắn gửi anh chị em sau mỗi tháng

Một tin nhắn ngắn, đều đặn, kèm ảnh chứng từ làm được nhiều hơn mọi buổi họp. Có thể chép mẫu dưới đây rồi đổi số:

  • "Các anh chị ơi, em gửi tiền thuốc của bố mẹ tháng này. Phần đóng ở quầy bảo hiểm y tế lúc lấy thuốc theo hẹn: 5 đơn vị. Phần mua thêm ở nhà thuốc vì cơ sở khám hết một loại: 3 đơn vị, có hoá đơn em gửi ảnh bên dưới. Đi lại hai lần: 1 đơn vị. Tổng 9 đơn vị."
  • "So với tháng trước tăng 3 đơn vị, chủ yếu do phần mua ngoài. Em đã hỏi quầy, họ hẹn đợt sau có lại thuốc đó. Nếu đợt sau vẫn hết, em sẽ hỏi bác sĩ xem có phương án nào khác không, cả nhà đừng lo."
  • "Theo cách chia nhà mình đã thống nhất, phần của mỗi người tháng này là: anh Hai 3, chị Ba 3, em 2 và trừ 1 tiền công đi lấy thuốc. Ai chuyển rồi thì thả một dấu tim để em đánh dấu nhé."
  • "Tháng sau bố có lịch tái khám lớn, có thể phát sinh thêm. Em sẽ báo trước nếu vượt mức nhà mình đã hẹn."

Giọng tin nhắn nên giống báo cáo hơn là kể khổ. Gửi đúng một ngày cố định mỗi tháng, kể cả tháng không phát sinh gì, để mọi người quen nhịp và không ai phải hỏi.

Những chỗ hay làm anh chị em mất lòng vì tiền thuốc

Vứt hoá đơn, chỉ nhớ con số. Người lo thuốc thường bận, mua xong là đi. Đến lúc có người hỏi lại thì không còn gì để chỉ. Chụp ảnh hoá đơn ngay tại quầy là thói quen rẻ nhất để giữ hoà khí.

Tự bớt thuốc của bố mẹ để đỡ phần mình. Có người thấy dòng tự trả cho thuốc ngoài danh mục cao nên định thôi không mua. Đừng tự ngưng hay đổi thuốc vì tiền; hãy nói thật với bác sĩ là chi phí đang khó và hỏi bác sĩ có phương án nào khác. Quyết định thuốc là của bác sĩ, không phải của buổi họp gia đình.

Mỗi người tự mua một ít mà không báo. Con ở xa về thăm mua thêm thuốc bổ, thuốc giảm đau theo lời quảng cáo, người ở gần không biết. Vừa tốn tiền vừa dễ mua trùng hai thứ cùng hoạt chất. Mọi thứ mua cho bố mẹ nên đi qua một người giữ danh sách, và nên hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ trước khi mua thêm.

Không báo khi tiền tăng. Người giữ sổ ngại làm phiền nên tự bù phần tăng, ba tháng sau mới kể. Lúc đó ai cũng thấy khó xử. Báo sớm, kèm lý do, dễ chịu hơn nhiều.

So bì công và tiền trong lúc nóng. Câu "em ở gần thì em lo là đương nhiên" hay "anh ở xa thì chỉ biết gửi tiền" làm tổn thương cả hai phía. Những chuyện này nên bàn khi bình tĩnh, có giấy tờ trên bàn, và đã thống nhất từ đầu.

Khi một người không góp được nữa

Mất việc, ốm đau, con nhỏ đi học — chuyện một anh chị em tạm không góp được là chuyện bình thường của đời sống. Nhà nào thoả thuận trước "nếu ai gặp khó thì báo, cả nhà điều chỉnh tạm thời" sẽ đỡ hơn rất nhiều so với nhà để người đó im lặng rồi lặng lẽ chậm chuyển. Người gặp khó nên nói sớm, nói thẳng một câu: "Mấy tháng tới em chỉ góp được một nửa, em xin phép cả nhà, khi ổn em báo lại."

Nếu cả nhà cùng hụt, đừng để bố mẹ đứt thuốc. Thứ tự hợp lý là: hỏi bác sĩ kê đơn xem có phương án nào phù hợp với khả năng chi trả không, hỏi quầy bảo hiểm y tế xem các thuốc đang mua ngoài có thể lấy theo bảo hiểm ở đợt sau không, hỏi phòng công tác xã hội của bệnh viện về các nguồn hỗ trợ, và hỏi UBND xã, phường nơi bố mẹ ở xem gia đình có thuộc diện được hỗ trợ đóng hay hưởng bảo hiểm cao hơn không. Mức hỗ trợ cụ thể cần tra theo quy định hiện hành ở cơ quan bảo hiểm xã hội.

Nếu trong thời gian đó bố hoặc mẹ có dấu hiệu nặng như khó thở, đau ngực, lơ mơ, yếu liệt nửa người, phù mặt và môi, hãy gọi số cấp cứu hoặc đưa ngay tới cơ sở y tế gần nhất, chưa tính chuyện tiền, nhớ mang theo các vỏ thuốc đang dùng. Chuyện chia tiền tính sau, cả nhà sẽ ngồi lại được.

Câu hỏi thường gặp

Có nên chia tiền thuốc của bố mẹ theo đầu người cho công bằng không?

Chia đều dễ tính nhưng chỉ công bằng khi thu nhập các anh chị em gần nhau. Nếu chênh lệch rõ, chia theo sức hoặc để người khá hơn nhận phần đều đặn thường giữ hoà khí tốt hơn. Điều quan trọng là cả nhà cùng chọn và ghi lại cách chia.

Tiền thuốc tháng này tăng nhiều thì người giữ sổ nên làm gì?

Báo ngay cho anh chị em kèm ảnh hoá đơn và lý do tăng, ví dụ mua ngoài vì cơ sở khám hết thuốc hay bác sĩ kê thêm thuốc ngoài danh mục. Sau đó hỏi quầy bảo hiểm y tế hoặc bác sĩ ở lần khám tới, đừng tự bù im lặng nhiều tháng.

Người chăm bố mẹ hằng ngày có cần góp tiền thuốc như những người khác không?

Nhiều nhà quy một phần công đưa đón, xếp hàng lấy thuốc thành tiền và trừ vào phần góp của người đó. Con số do cả nhà thoả thuận, không cần chính xác, nhưng nên được nói ra để người ở gần không thấy bị xem nhẹ.

Muốn bớt thuốc ngoài danh mục của mẹ để đỡ tiền thì phải làm sao?

Không tự ngưng hay đổi thuốc vì tiền. Hãy đưa mẹ tái khám và nói thật với bác sĩ rằng chi phí đang khó, hỏi bác sĩ có phương án nào khác không. Bác sĩ là người quyết định thuốc, gia đình chỉ nói rõ hoàn cảnh để bác sĩ cân nhắc.

Nên giữ những giấy tờ nào khi chia tiền thuốc giữa anh chị em?

Giữ bảng kê chi phí của các lần lấy thuốc bảo hiểm, hoá đơn hoặc phiếu bán hàng của nhà thuốc, ghi chú tiền đi lại và một bản ghi cách chia đã thống nhất. Chụp ảnh gửi nhóm gia đình và cất bản giấy vào một bìa riêng.

Một anh chị em không chịu góp tiền thuốc thì có nên tranh cãi không?

Nên hỏi riêng, nhẹ nhàng xem người đó đang gặp khó hay chưa đồng ý cách chia. Nhiều khi đổi sang cách theo sức hoặc góp công giải quyết được. Trong lúc chờ, các anh chị em còn lại vẫn lo cho bố mẹ không đứt thuốc rồi bàn tiếp sau.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138