Sau một lần khám và mua thuốc, giấy nên giữ gồm: đơn thuốc, bảng kê chi phí nếu khám theo thẻ bảo hiểm y tế, phiếu thu hoặc biên lai của cơ sở khám, và hoá đơn của nhà thuốc nếu có mua ngoài. Mỗi tờ chứng minh một điều khác nhau: đơn chứng minh thuốc do bác sĩ chỉ định, bảng kê cho biết ai trả bao nhiêu, phiếu thu chứng minh bạn đã nộp tiền, hoá đơn chứng minh giao dịch mua bán. Thiếu tờ nào thì việc dùng tới tờ đó sẽ khó.
Phần lớn người ta giữ được một hai tờ, vứt hoặc làm mất phần còn lại, đến khi khai bảo hiểm sức khoẻ, xin hỗ trợ hay đối chiếu tiền thuốc cả năm thì thiếu. Bài này phân biệt từng loại giấy, nói rõ tờ nào thay được tờ nào và tờ nào không, kèm danh sách kiểm để mỗi lần về nhà chỉ mất vài phút sắp xếp.
Mỗi tờ giấy chứng minh điều gì
Bảng dưới gom các loại giấy thường gặp khi lo tiền thuốc. Tên gọi có thể khác giữa các nơi, nhưng vai trò thì giống nhau.
| Loại giấy | Chứng minh điều gì | Thường cần cho việc gì | Thay được bằng |
|---|---|---|---|
| Đơn thuốc | Thuốc do bác sĩ chỉ định, số lượng cả đợt | Hồ sơ bảo hiểm sức khoẻ, xin hỗ trợ, mua thuốc theo đơn | Không thay được; mất thì xin bản sao ở cơ sở |
| Bảng kê chi phí | Từng khoản, phần quỹ trả, phần người bệnh trả | Đối chiếu, hỏi quầy BHYT, khai bảo hiểm sức khoẻ | Bản sao do cơ sở cấp lại |
| Phiếu thu, biên lai của cơ sở khám | Bạn đã nộp số tiền đó cho cơ sở | Khai bảo hiểm sức khoẻ, xin hỗ trợ | Hoá đơn điện tử do cơ sở xuất, nếu có |
| Hoá đơn điện tử | Giao dịch mua bán hợp lệ, có thông tin người bán | Hồ sơ bồi thường, khiếu nại, đổi trả | Bản thể hiện tải lại từ thư điện tử hay tin nhắn |
| Phiếu tính tiền in từ máy | Bạn đã mua các món này tại quầy | Soát tiền tại chỗ, đổi trả nhanh | Thường không thay được hoá đơn khi cần hồ sơ |
| Sao kê chuyển khoản | Tiền đã rời tài khoản của bạn | Bổ sung khi tranh chấp | Không thay được hoá đơn hay bảng kê |
Mỗi công ty bảo hiểm sức khoẻ, mỗi nơi xét hỗ trợ có yêu cầu riêng về loại giấy. Bảng trên là nguyên tắc chung; trước khi nộp hồ sơ, đọc kỹ danh sách giấy tờ mà nơi đó yêu cầu.
Hoá đơn điện tử: nhận ở đâu, kiểm gì
Hoá đơn điện tử thường được gửi qua thư điện tử hoặc tin nhắn, kèm một đường tra cứu và mã tra cứu. Nhiều người không để ý, tin nhắn trôi mất sau vài ngày. Ngay khi nhận, mở ra kiểm ba thứ: thông tin người mua có đúng như bạn đọc ở quầy không, các dòng thuốc và tổng có khớp với tờ phiếu tính tiền không, và ngày lập.
Lưu hoá đơn điện tử theo hai đường: tải bản thể hiện về điện thoại, và chuyển vào một thư mục riêng trong hộp thư, đặt tên theo người dùng thuốc và tháng. Nếu bạn đọc thông tin công ty để xuất hoá đơn, tờ hoá đơn đó đứng tên công ty chứ không phải người dùng thuốc, nên thường không dùng được để khai bảo hiểm sức khoẻ cá nhân. Nghĩ trước tờ hoá đơn sẽ dùng vào việc gì rồi mới đọc thông tin người mua.
Khi thấy hoá đơn điện tử khác tờ phiếu ở quầy, ví dụ thiếu một dòng hay tổng khác, liên hệ lại nhà thuốc sớm. Sửa trong vài ngày đầu dễ hơn nhiều so với vài tháng sau, khi bạn mới cần nộp hồ sơ.
Phiếu thu và biên lai của cơ sở khám
Ở cơ sở khám chữa bệnh, khi bạn đóng phần cùng chi trả và phần tự trả, quầy thu đưa phiếu thu hoặc biên lai, và ngày càng nhiều nơi xuất hoá đơn điện tử thay cho giấy. Tờ này chỉ cho biết tổng bạn đã nộp, thường không chia chi tiết từng thuốc. Muốn biết chi tiết phải đi kèm bảng kê.
Cái sai hay gặp là giữ phiếu thu mà bỏ bảng kê, vì nghĩ phiếu thu mới là "giấy tiền". Đến khi khai bảo hiểm sức khoẻ, công ty bảo hiểm cần biết phần nào là thuốc, phần nào là khám, phần nào quỹ đã trả. Không có bảng kê thì phải quay lại cơ sở xin bản sao.
Một lần đóng tiền có thể có nhiều phiếu: một cho tiền khám và xét nghiệm, một cho thuốc. Ghim tất cả lại với nhau cùng bảng kê của lần đó, viết ngày khám ở góc. Giấy in nhiệt phai rất nhanh, chụp lại trong ngày.
Nếu cơ sở xuất hoá đơn điện tử thay cho phiếu giấy, hỏi quầy thu sẽ gửi qua đâu và cần cung cấp thông tin gì. Có nơi gửi vào số điện thoại đăng ký khi khám, có nơi để bạn tự tra bằng mã in trên tờ giấy nhỏ. Giữ tờ giấy nhỏ đó cho tới khi đã tải được hoá đơn về, vì mất mã là mất đường tra.
Giấy tờ khi lo thuốc cho người thân ở xa
Nhờ người mua gửi ảnh ngay tại quầy. Khi em út hay người hàng xóm mua thuốc giúp cha mẹ ở quê, nhờ họ chụp đơn, hoá đơn và các hộp thuốc đặt cạnh nhau ngay khi mua xong. Bạn soát số lượng, đơn giá, tổng từ xa trong vài phút, sai thì người mua quay lại quầy ngay.
Xin hoá đơn đứng tên người dùng thuốc. Nếu sau này cần khai bảo hiểm sức khoẻ của cha mẹ, hoá đơn nên ghi tên người dùng thuốc chứ không phải tên người đi mua. Dặn người mua đọc đúng tên này khi nhà thuốc xuất hoá đơn.
Một người giữ bìa gốc. Giấy gốc nên gom về một chỗ, có thể là nhà cha mẹ, miễn là có một bìa và người ở gần biết chỗ cất. Ảnh chụp chia sẻ cho anh chị em cùng xem.
Không gửi tiền theo lời nhắn chưa kiểm. Nhận tin nhắn báo tiền thuốc tháng này kèm số tài khoản lạ, hãy gọi lại người nhà bằng số quen để xác nhận trước khi chuyển. Người xấu hay mạo danh người thân đang lo thuốc cho cha mẹ.
Danh sách kiểm mỗi lần về nhà
Dán danh sách này vào mặt trong cánh tủ hay ngăn kéo để giấy tờ thuốc. Mỗi lần đi khám hay mua thuốc về, tick đủ rồi mới cất.
- Đơn thuốc của lần này, đủ trang, đọc được số lượng.
- Bảng kê chi phí nếu khám theo thẻ, có dòng tổng và chữ ký.
- Phiếu thu hoặc biên lai của cơ sở khám, ghim cùng bảng kê.
- Hoá đơn nhà thuốc nếu có mua ngoài, đã soát số lượng và tổng.
- Hoá đơn điện tử đã mở, đã tải về, đã kiểm khớp với tờ giấy.
- Chụp toàn bộ giấy, đặt tên ảnh theo dạng tên người, ngày khám, loại giấy.
- Ghi ba con số vào sổ: tổng tiền thuốc, phần bảo hiểm trả, phần mình trả.
- Cất bản giấy vào bìa của đúng người dùng thuốc.
Tám mục nghe nhiều nhưng làm quen thì mất chưa tới mười phút. Đổi lại, khi cần nộp hồ sơ, bạn không phải lục khắp nhà hay đi xin bản sao.
Giữ bao lâu và khi nào được bỏ
Giữ ít nhất đến khi xong mọi việc dùng tới. Hồ sơ bảo hiểm sức khoẻ thường có hạn nộp tính từ ngày phát sinh chi phí, đọc trong hợp đồng của bạn. Xin hỗ trợ hay đối chiếu tiền thuốc cả năm cũng cần giấy của nhiều tháng.
Người dùng thuốc lâu dài nên giữ theo năm. Với bệnh cần thuốc lâu dài, giữ trọn một năm giúp bạn nhìn ra xu hướng chi phí và có số liệu khi nói chuyện với bác sĩ hay xin hỗ trợ.
Bản ảnh không thay được mọi bản gốc. Một số nơi chấp nhận bản chụp, một số cần bản gốc. Vì vậy chụp lại để không mất thông tin, nhưng đừng vứt bản gốc khi chưa chắc không còn dùng.
Khi bỏ, xé nhỏ phần có thông tin cá nhân. Đơn thuốc và bảng kê có họ tên, mã thẻ, đôi khi có chẩn đoán. Đừng vứt nguyên tờ vào thùng rác chung.
Đơn thuốc cũ giữ để đối chiếu, không để mua lại. Đơn của các đợt trước có ích khi so tiền giữa các tháng hay khi bác sĩ hỏi lại lịch sử dùng thuốc. Nhưng đơn cũ không phải là giấy phép để tự ra nhà thuốc mua lại khi chưa tái khám; muốn tiếp tục thuốc thì hỏi bác sĩ.
Mẫu sắp xếp đơn giản cho cả nhà
Mỗi người dùng thuốc một bìa nhựa có khoá bấm, ngoài bìa ghi tên. Trong bìa, mỗi lần khám một bộ ghim gồm đơn, bảng kê, phiếu thu, hoá đơn nhà thuốc, xếp tháng mới nhất lên trên. Ở trang đầu bìa, một tờ giấy kẻ bảng gồm các cột: ngày, nơi khám hoặc nhà thuốc, tổng tiền thuốc, phần bảo hiểm trả, phần mình trả, ghi chú.
Song song, trong điện thoại tạo một thư mục ảnh cho mỗi người, đặt tên ảnh theo dạng "Me_thang03_bangke", "Me_thang03_hoadon-nhathuoc". Ai trong nhà đi khám thay cũng làm theo đúng cách đặt tên đó.
Cách này không cần phần mềm gì. Điều quan trọng là cả nhà cùng một quy ước, và có một người chịu trách nhiệm soát bìa mỗi tháng một lần. Khi cần nộp hồ sơ, người đó chỉ việc rút đúng bộ ghim của tháng cần, chụp hoặc sao, rồi cất lại.
Cuối năm, rút tờ bảng tổng ở trang đầu bìa ra cộng lại: cả năm tiền thuốc bao nhiêu đơn vị, bảo hiểm trả bao nhiêu, gia đình trả bao nhiêu. Con số đó giúp cả nhà bàn ngân sách năm sau, và là thứ người ta hỏi đầu tiên khi bạn xin hỗ trợ ở phòng công tác xã hội hay tìm hiểu về miễn cùng chi trả theo quy định hiện hành.
Câu hỏi thường gặp
Phiếu thu của bệnh viện và hoá đơn điện tử khác nhau thế nào?
Phiếu thu hay biên lai chứng minh bạn đã nộp một số tiền cho cơ sở khám, còn hoá đơn điện tử là chứng từ giao dịch có đủ thông tin bên bán và bên mua. Nhiều cơ sở hiện xuất hoá đơn điện tử thay giấy, nên hỏi quầy thu cách nhận.
Đã có phiếu thu thì còn cần giữ bảng kê không?
Cần. Phiếu thu thường chỉ ghi tổng tiền đã nộp, còn bảng kê cho biết từng khoản thuốc, phần bảo hiểm trả và phần bạn trả. Công ty bảo hiểm sức khoẻ và nơi xét hỗ trợ thường cần biết chi tiết đó.
Phiếu tính tiền in từ máy ở nhà thuốc có dùng thay hoá đơn được không?
Đủ để soát tiền và đổi trả nhanh tại chỗ, nhưng thường không đủ khi bạn cần hồ sơ bồi thường hay khiếu nại. Nếu biết mình sẽ cần chứng từ, xin hoá đơn điện tử ngay lúc thanh toán.
Nên giữ hoá đơn và bảng kê tiền thuốc trong bao lâu?
Giữ ít nhất tới khi xong mọi việc dùng tới như khai bảo hiểm sức khoẻ hay xin hỗ trợ. Người dùng thuốc lâu dài nên giữ theo năm. Hạn nộp hồ sơ bảo hiểm cụ thể xem trong hợp đồng của bạn.
Có thể chỉ giữ ảnh chụp mà bỏ bản giấy được không?
Ảnh chụp giúp không mất thông tin, nhất là với giấy in nhiệt dễ phai, nhưng một số nơi vẫn yêu cầu bản gốc. Chỉ bỏ bản giấy khi chắc chắn không còn việc gì cần tới nó, và xé nhỏ phần có thông tin cá nhân.
Hoá đơn điện tử khác với tờ phiếu ở quầy thì làm gì?
Liên hệ lại nhà thuốc hoặc quầy thu của cơ sở càng sớm càng tốt, mang theo tờ phiếu và thông tin hoá đơn điện tử. Sửa trong vài ngày đầu dễ hơn nhiều so với khi đã đến lúc nộp hồ sơ.