Cách êm nhất là vợ chồng đặt con số thật của cả hai bên lên bàn trước — bên nội ai đang dùng thuốc, phần đều đặn bao nhiêu, phần phát sinh hay có gì, anh chị em mỗi bên đang góp ra sao — rồi mới chọn cách chia trong ngân sách chung. Khoản nào gửi cho bên nào thì cả hai cùng biết, không ai gửi riêng rồi giấu. Và có một khoản phát sinh chung dùng cho bất cứ bên nào cần trước.
Tiền thuốc của cha mẹ hai bên ít khi bằng nhau: bên này có bệnh dài ngày, bên kia còn khoẻ; bên này đông con cùng gánh, bên kia chỉ có một mình người vợ hoặc người chồng. Chia đôi máy móc thường không công bằng, còn không chia gì thì dễ thành chuyện so bì. Cái cần là một thoả thuận cả hai cùng thấy hợp lý và nói ra thành lời.
Vì sao tiền thuốc hai bên dễ thành chuyện vợ chồng
Tiền thuốc khác tiền biếu dịp lễ. Tiền biếu có thể định trước, còn tiền thuốc đến bất ngờ và gắn với nỗi lo cho người mình thương. Khi mẹ ruột phải mua một thuốc ngoài danh mục, người con thường muốn gửi ngay, không kịp hỏi người bạn đời. Lần một không sao, lần thứ ba, thứ tư mà người kia biết sau, câu chuyện không còn là chuyện tiền nữa mà thành chuyện "sao không nói với nhau".
Ở chiều ngược lại, người dâu hay rể nhiều khi bị đặt vào thế khó: anh chị em bên chồng, bên vợ hỏi thẳng "tháng này nhà em góp bao nhiêu", trong khi họ không phải người quyết. Hoặc họ thấy bên mình cũng đang khó mà không dám nói, vì ngại bị coi là so đo.
Gốc của hầu hết các va chạm này không phải là thiếu tiền, mà là thiếu một lần ngồi xuống nói rõ. Khi cả hai cùng nhìn con số của cả hai bên, người ta dễ thông cảm hơn nhiều so với khi chỉ nghe một phía kể.
Đặt số của hai bên lên bàn
Mỗi người hỏi bên mình rồi điền vào một bảng như dưới. Số là ví dụ giả định, đơn vị quy ước, không phải giá thật.
| Mục | Bên nội | Bên ngoại | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Ai đang dùng thuốc đều đặn | Bố chồng | Mẹ vợ | Hỏi cả hai bên, không đoán |
| Thẻ bảo hiểm y tế còn hạn | Có | Có, sắp hết hạn | Hạn thẻ ghi vào lịch nhắc chung |
| Phần đều đặn mỗi tháng nhà đó phải trả | 4 đơn vị | 2 đơn vị | Gồm phần đóng ở quầy, mua thêm, đi lại |
| Phát sinh trong nửa năm qua | 1 lần, 5 đơn vị | 3 lần, mỗi lần 2 đơn vị | Lấy từ hoá đơn, bảng kê |
| Anh chị em khác cùng góp | Ba người | Không ai | Bên ngoại chỉ có người vợ |
| Phần nhà mình đang góp | 1 đơn vị | 2 đơn vị | Đã đủ chưa, có ai đang gánh quá sức không |
Nhìn bảng, nhà ví dụ này thấy bên nội tốn nhiều hơn nhưng có ba anh chị em cùng gánh, còn bên ngoại tốn ít hơn mà chỉ có một người lo. Phần nhà mình góp cho bên ngoại lớn hơn là hợp lý, và cả hai vợ chồng đều thấy được lý do. Không có bảng, câu chuyện dễ thành "sao bên em nhiều hơn bên anh".
Ba cách chia trong ngân sách chung của vợ chồng
Theo nhu cầu thật của từng bên. Mỗi tháng, phần góp cho mỗi bên tính theo phần mà bên đó thực sự còn thiếu sau khi anh chị em khác đã góp. Công bằng nhất nhưng phải cập nhật thường xuyên, hợp với vợ chồng quen ghi chép.
Mức cố định cho mỗi bên, cộng một quỹ phát sinh chung. Ví dụ giả định: mỗi bên 1 đơn vị đều đặn, thêm 1 đơn vị mỗi tháng vào quỹ phát sinh dùng cho bên nào cần trước. Dễ làm, ít phải bàn lại, nhưng cần thống nhất ai được rút quỹ và báo nhau thế nào.
Mỗi người lo bên mình bằng một phần thu nhập riêng. Hợp với vợ chồng giữ tài chính riêng. Điểm yếu là khi một bên phát sinh lớn mà người đó thu nhập thấp hơn. Nên kèm một thoả thuận "khi vượt sức thì quỹ chung đỡ".
Phần của nhà mình trong nhóm anh chị em mỗi bên
Ở mỗi bên, tiền thuốc của cha mẹ thường do các anh chị em ruột cùng góp. Nhà mình chỉ là một phần trong nhóm đó. Người con ruột nên là người đại diện nói chuyện với anh chị em bên mình, còn người dâu, người rể không nên phải đứng ra trả lời những câu như "nhà em góp bao nhiêu". Vợ chồng thống nhất với nhau trước, rồi người con ruột mang con số đó tới nhóm anh chị em.
Khi nhóm anh chị em bên nào đó có sổ chung hoặc bản kê hằng tháng, xin cho người bạn đời cùng xem. Không phải để kiểm soát, mà để người kia hiểu tiền nhà mình đi đâu và vì sao. Sự minh bạch ở nhóm anh chị em kéo theo sự yên tâm trong nhà mình.
Nếu một bên không có anh chị em nào cùng gánh, như bên ngoại trong ví dụ, hãy nói thẳng điều đó trong buổi bàn. Đây là lý do chính đáng để phần góp lệch về một phía, và người bạn đời thường hiểu ngay khi được nói rõ.
Mẫu câu mở lời giữa vợ chồng
Chuyện tiền của cha mẹ hai bên dễ chạm tự ái, nên câu mở đầu càng nhẹ càng tốt. Vài mẫu để chọn:
- "Anh ơi, cuối tuần mình ngồi xem tiền thuốc của bố anh với mẹ em một chút nhé, em muốn hai bên đều được lo cho đủ mà nhà mình không bị hụt."
- "Em hỏi chị Ba bên em rồi, tháng này mẹ phải mua ngoài một thuốc. Em định gửi thêm 1 đơn vị, anh thấy được không?"
- "Bên anh đông anh chị em góp, bên em chỉ có mình em. Em nghĩ phần nhà mình gửi bên em nhiều hơn một chút, anh có thấy ổn không?"
- "Mình để riêng một khoản phát sinh nhé, bên nào cần trước thì dùng, dùng xong báo nhau một câu là được."
- "Tháng này em lỡ gửi riêng cho mẹ mà chưa kịp nói với anh, em xin lỗi. Hoá đơn đây, mình tính lại vào phần của bên em nhé."
Câu cuối nghe đơn giản nhưng giữ được rất nhiều. Lỡ gửi riêng thì nói sớm, kèm chứng từ, đừng để người kia tự phát hiện.
Khi một bên phát sinh lớn
Có lúc một bên cần một khoản vượt mọi thoả thuận: cha mẹ phải dùng thuốc ngoài danh mục lâu dài, hay thẻ bảo hiểm hết hạn đúng đợt lấy thuốc. Đừng vội rút hết tiền nhà mình. Trước tiên cùng nhóm anh chị em bên đó đi theo thứ tự: hỏi quầy bảo hiểm y tế dòng nào làm tiền tăng, nói thật với bác sĩ là chi phí đang khó và hỏi phương án phù hợp, hỏi phòng công tác xã hội của bệnh viện. Đừng tự ngưng hay đổi thuốc vì tiền; quyết định là của bác sĩ.
Sau đó vợ chồng mới bàn phần nhà mình góp thêm, trong bao lâu, lấy từ đâu. Nói rõ cả thời hạn: "ba tháng tới mình đỡ bên em thêm, sau đó cùng xem lại". Thời hạn giúp người bạn đời yên tâm đây không phải khoản mở mãi.
Nếu cha mẹ bên nào có dấu hiệu nặng như khó thở, đau ngực, lơ mơ, yếu liệt nửa người, gọi số cấp cứu hoặc đưa ngay tới cơ sở y tế gần nhất, chưa tính chuyện tiền. Lúc đó không ai so bên nội bên ngoại; chuyện chia tính sau.
Những điều nên tránh
Gửi riêng rồi giấu. Đây là nguồn bất hoà lớn nhất. Gửi cho cha mẹ mình là việc tốt, giấu người bạn đời thì biến việc tốt thành vết rạn.
Đem tiền thuốc ra so khi đang giận. Câu "bên anh tháng nào cũng tốn" nói lúc cãi nhau sẽ được nhớ rất lâu. Chuyện tiền thuốc chỉ bàn lúc bình tĩnh, có giấy tờ.
Quyết chuyện thuốc thay cha mẹ. Vợ chồng chỉ bàn chuyện tiền. Thuốc nào dùng, dùng bao lâu là việc của cha mẹ với bác sĩ. Đừng bảo cha mẹ bớt thuốc cho vừa ngân sách nhà mình.
Để người dâu, người rể gánh phần trả lời. Người con ruột nên là người nói chuyện tiền với anh chị em và cha mẹ bên mình. Người dâu, người rể vẫn có thể đưa đón, đi lấy thuốc, nhưng không nên phải đứng ra thương lượng.
Gửi tiền mà không xin chứng từ. Gửi cho bên nào cũng nên xin ảnh hoá đơn, bảng kê sau mỗi lần mua. Không phải để kiểm soát cha mẹ, mà để vợ chồng cùng thấy tiền nhà mình đã đi vào đúng việc, và để cuối năm tính lại cho sát.
Ví dụ: nhà anh Minh sau nửa năm có thoả thuận
Ví dụ giả định. Trước đây, anh Minh gửi tiền thuốc cho bố mỗi khi chị gái nhắn, chị Hà vợ anh thì lặng lẽ gửi cho mẹ ruột từ tiền làm thêm. Không ai nói ra, nhưng cả hai đều thấy người kia "gửi nhiều". Đến một tháng tiền nhà hụt, hai người cãi nhau, mỗi người đem bên mình ra bênh.
Sau lần đó, hai vợ chồng ngồi điền bảng hai bên. Họ thống nhất: mỗi bên một mức đều đặn, cộng 1 đơn vị mỗi tháng vào quỹ phát sinh chung để trong một phong bì riêng. Ai rút quỹ thì chụp hoá đơn gửi người kia trong ngày. Anh Minh nói với chị gái con số nhà mình góp, chị Hà không phải trả lời ai.
Nửa năm sau, quỹ phát sinh đã đỡ hai lần cho bên ngoại và một lần cho bên nội. Không ai thấy thiệt, vì mọi lần rút đều có giấy và có lý do. Con số không đổi nhiều so với trước; cái đổi là cả hai cùng biết.
Câu hỏi thường gặp
Vợ chồng có nên chia đôi tiền thuốc cho cha mẹ hai bên không?
Chia đôi máy móc thường không công bằng vì nhu cầu hai bên khác nhau và số anh chị em cùng gánh cũng khác. Nên đặt con số thật của hai bên lên bàn rồi chọn cách chia cả hai cùng thấy hợp lý, kèm một quỹ phát sinh chung.
Gửi tiền thuốc cho mẹ ruột có cần báo vợ hoặc chồng không?
Nên báo, dù là khoản nhỏ. Gửi cho cha mẹ là việc tốt, nhưng giấu người bạn đời dễ thành chuyện mất lòng tin. Nếu lỡ gửi riêng, nói sớm và đưa chứng từ để tính lại vào phần của bên mình.
Bên vợ chỉ có một người con, bên chồng đông anh chị em thì chia sao?
Phần nhà mình góp cho bên ít người gánh thường nên lớn hơn, vì không có ai khác cùng đỡ. Hãy nói rõ lý do này trong buổi bàn bằng số liệu cụ thể, người bạn đời thường dễ đồng ý khi thấy toàn cảnh.
Anh chị em bên chồng hỏi người vợ góp bao nhiêu thì trả lời thế nào?
Người vợ có thể nhẹ nhàng nói để chồng bàn với anh chị em. Vợ chồng thống nhất với nhau trước, rồi người con ruột là người mang con số tới nhóm anh chị em bên mình, tránh để người dâu, người rể bị đặt vào thế khó.
Một bên phát sinh tiền thuốc lớn thì vợ chồng nên làm gì trước?
Cùng anh chị em bên đó hỏi quầy bảo hiểm y tế, nói thật với bác sĩ về chi phí và hỏi phòng công tác xã hội trước. Sau đó vợ chồng mới bàn phần nhà mình góp thêm, trong bao lâu và lấy từ khoản nào.
Có nên khuyên cha mẹ bớt thuốc cho vừa ngân sách nhà mình không?
Không. Thuốc nào dùng, dùng bao lâu là việc của cha mẹ với bác sĩ. Nếu chi phí đang khó, hãy đi cùng cha mẹ tái khám và nói thật với bác sĩ để bác sĩ cân nhắc phương án phù hợp.