Với con đi làm xa, cách an toàn nhất thường là gửi tiền cho cha mẹ hoặc một người tin cậy ở gần, để cha mẹ lấy thuốc theo đơn ở cơ sở khám và nhà thuốc quen nơi mình ở, kèm thoả thuận nhẹ nhàng là chụp hoá đơn gửi con mỗi lần mua. Tự mua thuốc ở thành phố gửi về chỉ nên làm khi bác sĩ hoặc dược sĩ đã xác nhận, vì đơn có thể đổi, thuốc kê đơn cần có đơn, và rất dễ mua trùng.
Kiểm hoá đơn từ xa không phải để soi cha mẹ. Mục đích là biết tiền có tới đúng chỗ không, có ai đang bán cho cha mẹ thứ "thuốc quý" giá cao không, và có tháng nào cha mẹ âm thầm bớt thuốc vì tiếc tiền không. Ba chuyện đó người ở xa rất khó thấy nếu không có giấy tờ.
Bốn cách lo tiền thuốc từ xa
Mỗi nhà một hoàn cảnh. So nhanh bốn cách hay gặp, để chọn một cách chính và một cách dự phòng.
| Cách | Hợp khi | Rủi ro về tiền | Chứng từ nên có |
|---|---|---|---|
| Chuyển tiền cho cha mẹ tự mua | Cha mẹ còn minh mẫn, tự đi khám, tự mua được | Tiền dễ lẫn vào chi tiêu khác; cha mẹ tiếc tiền, mua thiếu | Ảnh hoá đơn, bảng kê sau mỗi lần |
| Gửi người thân ở gần mua hộ | Có anh chị em, họ hàng sống gần và sẵn lòng | Ứng tiền lâu ngại đòi; mất lòng nếu không rõ ràng | Ảnh hoá đơn, sổ ghi chung |
| Trả trước cho nhà thuốc quen ở quê | Nhà thuốc có dược sĩ, quen cha mẹ, chịu ghi sổ | Phụ thuộc một chỗ; khó so giá; cần hoá đơn từng lần | Hoá đơn từng lần, đối chiếu cuối tháng |
| Mua ở nơi mình sống rồi gửi về | Chỉ khi bác sĩ, dược sĩ xác nhận và cha mẹ có đơn hợp lệ | Mua trùng, mua sai, thuốc đổi đơn thì bỏ phí | Hoá đơn, bản chụp đơn thuốc |
Nhiều nhà chọn cách một làm chính, cách hai làm dự phòng khi cha mẹ mệt không tự đi được. Cách bốn chỉ nên là ngoại lệ, không thành thói quen.
Vì sao không nên tự mua thuốc ở thành phố gửi về
Đơn của cha mẹ có thể đã đổi. Người con thường mua theo vỏ hộp lần trước. Nhưng ở lần tái khám gần nhất, bác sĩ có thể đã thay đổi. Mua theo vỏ cũ là vừa tốn tiền vừa có nguy cơ cha mẹ dùng lẫn.
Dễ mua trùng hai thuốc cùng hoạt chất. Thuốc ở quê và thuốc con mua có thể khác tên thương mại nhưng cùng hoạt chất. Cha mẹ không biết, uống cả hai. Bất cứ thứ gì mua thêm nên đưa dược sĩ hoặc bác sĩ xem cùng danh sách thuốc đang dùng.
Thuốc kê đơn cần có đơn. Mua thuốc kê đơn không có đơn là không đúng quy định và không có ai chịu trách nhiệm khi có chuyện. Nhà thuốc có dược sĩ sẽ hỏi đơn — đó là việc đúng của họ.
Mất phần bảo hiểm y tế lẽ ra được hưởng. Thuốc cha mẹ có thể lấy theo thẻ ở cơ sở khám. Mua ngoài gửi về là tự trả toàn bộ, trong khi lẽ ra một phần do quỹ bảo hiểm trả.
Hàng "xịn ở thành phố" chưa chắc đúng. Lời giới thiệu "thuốc ngoại", "hàng xách tay" ở nơi mình sống không làm thuốc hợp hơn với cha mẹ. Không hoá đơn, không rõ nguồn gốc là mất tiền mà không ai đổi trả.
Hỏi hoá đơn từ xa mà cha mẹ không thấy bị soi
Người già hay nhạy cảm chuyện con hỏi tiền. Câu "Bố đưa con xem hoá đơn" dễ nghe như nghi ngờ. Hãy biến việc chụp hoá đơn thành việc giúp con, không phải việc báo cáo: "Bố ơi, mỗi lần mua thuốc bố chụp giúp con tờ giấy nhé, con gom lại để anh chị em chia tiền cho đều, với lại sau này xin hỗ trợ hay làm bảo hiểm có giấy tờ."
Nếu cha mẹ không quen chụp ảnh, nhờ người đi cùng hoặc dược sĩ ở nhà thuốc quen chụp giúp. Hoặc dặn cha mẹ để tất cả giấy tờ vào một túi nhựa cố định, lần về thăm con mang đi chụp. Điều quan trọng là giấy không bị vứt.
Khi xem hoá đơn, đừng hỏi dồn từng dòng. Nhìn ba thứ: có món nào lạ, giá cao bất thường không; có tháng nào số lần mua ít hơn bình thường không; có mua ở chỗ lạ, người bán dạo, qua điện thoại không. Thấy điều lạ thì hỏi nhẹ: "Mẹ ơi, hộp này mẹ mua ở đâu thế, ai giới thiệu mẹ?" Nếu nghi cha mẹ bị bán "thần dược", mang hộp đó và danh sách thuốc tới hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước, chưa vội trách.
Cha mẹ sống một mình: dấu hiệu tiền thuốc đang có chuyện
Mỗi lần về thăm hoặc gọi video, để ý những điều sau. Danh sách kiểm, có mục nào thì ghi lại:
- Thuốc theo đơn còn nguyên nhiều hộp dù đã qua ngày hẹn lấy — có thể cha mẹ đang tự bớt để tiết kiệm, hoặc lẫn lộn.
- Có hộp thuốc, gói bột lạ không thấy trong danh sách thuốc bác sĩ cho, giá cao, không hoá đơn.
- Cha mẹ nhắc tới "người bên công ty tới tư vấn", "nghe trên loa mua về", "người quen giới thiệu thuốc quý".
- Cha mẹ hỏi vay hàng xóm, hoặc cắt bớt tiền ăn, điện nước trong khi tiền con gửi vẫn đều.
- Giấy hẹn tái khám đã quá ngày mà không thấy bảng kê lần lấy thuốc mới.
- Thẻ bảo hiểm y tế đã hết hạn hoặc không tìm thấy.
Có dấu hiệu nào, đừng mắng. Hỏi nhẹ, rồi cùng cha mẹ đi tái khám hoặc gọi hỏi cơ sở khám. Nếu cha mẹ đã tự bớt thuốc, hãy nói với bác sĩ đúng như vậy để bác sĩ xử lý; đừng tự ngưng hay đổi thuốc vì tiền, và đừng để cha mẹ phải chọn giữa thuốc và bữa ăn — đó là lúc con cái cần nói chuyện lại về cách gửi tiền.
Tách tiền thuốc khỏi tiền chợ ngay từ lúc gửi
Nhiều người con gửi về một khoản chung mỗi tháng và nghĩ cha mẹ sẽ tự chia. Thực tế, người già hay ưu tiên tiền chợ, tiền điện, tiền đám tiệc trong xóm, còn tiền thuốc bị đẩy xuống cuối, nhất là phần phải mua ngoài. Đến lúc đi lấy thuốc thì tiền đã cạn, cha mẹ ngại gọi con, lặng lẽ mua ít đi hoặc hẹn "để tháng sau".
Cách đơn giản là gửi làm hai lần, hoặc ít nhất ghi rõ trong lời nhắn: một khoản cho sinh hoạt, một khoản cho thuốc và đi lại khám. Ví dụ giả định: 8 đơn vị sinh hoạt, 3 đơn vị thuốc. Nếu tháng nào thuốc dùng không hết khoản đó, phần dư để lại làm dự phòng cho tháng sau, không cần gửi trả. Cha mẹ sẽ thấy khoản thuốc là của thuốc, không phải "tiền con cho" để dành dụm.
Một cuộc gọi cố định mỗi tháng, ngay sau ngày gửi tiền, giúp nhịp này đều. Có thể hỏi đúng mấy câu: "Bố ơi, tiền thuốc tháng này đủ không ạ? Lần tới bố đi lấy thuốc ngày nào, có ai chở bố không? Có phải mua thêm gì ngoài không bố? Bố chụp giúp con tờ giấy lần trước chưa ạ?" Bốn câu, hai phút, mà con nắm được gần hết chuyện tiền thuốc ở nhà.
Nhờ người ở gần: thoả thuận cho rõ ngay từ đầu
Người được nhờ có thể là một anh chị em, một người cháu, hay người hàng xóm thân thiết. Nhờ người ngoài thì càng phải rõ ràng, vì người ta giúp vì tình, mà chuyện tiền không rõ là chuyện tình cũng nhạt. Ba điều nên nói ngay từ đầu: tiền thuốc lấy từ đâu (con gửi trước một khoản hay người đó ứng rồi con trả), mỗi lần mua gửi ảnh hoá đơn cho ai, và tiền công, tiền xăng tính thế nào.
Tốt nhất là con gửi trước một khoản nhỏ cho người được nhờ, ví dụ giả định đủ cho hai lần mua, để họ không phải ứng tiền túi. Mỗi lần dùng hết thì con gửi bù theo hoá đơn. Đừng để người được nhờ phải nhắn đòi — đó là việc khó nói nhất với người đang giúp mình.
Nếu người được nhờ đưa cha mẹ đi lấy thuốc bảo hiểm, nhờ họ hỏi quầy những câu con không hỏi được: lần tới hẹn ngày nào, có thuốc nào đang phải mua ngoài không, thẻ còn hạn tới bao giờ. Một cuộc gọi cảm ơn mỗi tháng, một món quà nhỏ dịp lễ, giữ được sự giúp đỡ này rất lâu.
Cha mẹ gọi báo hết thuốc giữa chừng: làm gì theo thứ tự
Cuộc gọi kiểu này thường đến vào buổi tối, và người con ở xa dễ hoảng. Làm lần lượt:
- Hỏi ngay cha mẹ có thấy trong người khác lạ không. Nếu có dấu hiệu nặng như khó thở, đau ngực, lơ mơ, co giật, yếu liệt nửa người, phù mặt môi, hãy gọi số cấp cứu hoặc nhờ người ở gần đưa ngay tới cơ sở y tế gần nhất, mang theo vỏ thuốc, chưa tính chuyện tiền.
- Nếu cha mẹ bình thường, hỏi còn thuốc tới khi nào, giấy hẹn lần tới là ngày nào.
- Nhờ người ở gần hoặc cha mẹ gọi hỏi cơ sở khám, quầy bảo hiểm y tế xem có lấy thuốc sớm hơn được không, cần làm gì.
- Nếu cần mua tạm, nhờ người ở gần mang vỏ hộp và đơn tới nhà thuốc có dược sĩ, mua đúng theo đơn, xin hoá đơn. Con chuyển tiền ngay cho người mua.
- Ghi lại lần này vào sổ, và lần khám tới hỏi bác sĩ, quầy bảo hiểm cách lên lịch lấy thuốc để không bị hụt nữa.
Đừng bảo cha mẹ "uống cách ngày cho đỡ hết" hay "tạm nghỉ vài hôm". Mọi chuyện bớt, giãn, đổi thuốc là việc của bác sĩ.
Câu hỏi thường gặp
Con ở xa nên chuyển tiền cho cha mẹ tự mua thuốc hay nhờ người mua hộ?
Nếu cha mẹ còn minh mẫn và tự đi khám được, chuyển tiền cho cha mẹ tự mua thường tiện nhất, kèm thoả thuận chụp hoá đơn sau mỗi lần mua. Nhờ người ở gần mua hộ nên để làm phương án dự phòng khi cha mẹ mệt.
Có nên mua thuốc ở thành phố rồi gửi về quê cho cha mẹ không?
Không nên làm thường xuyên. Đơn có thể đã đổi, dễ mua trùng hoạt chất, thuốc kê đơn cần có đơn, và cha mẹ mất phần bảo hiểm y tế lẽ ra được hưởng. Chỉ nên làm khi bác sĩ hoặc dược sĩ đã xác nhận.
Làm sao biết tiền gửi về có được dùng để mua thuốc không?
Nhờ cha mẹ hoặc người đi cùng chụp hoá đơn, bảng kê sau mỗi lần mua, nói rõ là để anh chị em chia tiền và giữ giấy tờ. Mỗi lần về thăm, xem số thuốc còn trong nhà có khớp với lịch hẹn không.
Thấy cha mẹ mua thuốc lạ giá cao qua người giới thiệu thì phải làm sao?
Đừng trách ngay. Hỏi nhẹ xem mua ở đâu, ai giới thiệu, rồi mang hộp thuốc đó cùng danh sách thuốc đang dùng tới hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ. Nếu đã dùng mà có dấu hiệu nặng, gọi cấp cứu hoặc đến cơ sở y tế gần nhất ngay.
Cha mẹ tự bớt thuốc để đỡ tiền thì con nên làm gì?
Đưa cha mẹ đi tái khám và nói thật với bác sĩ rằng cha mẹ đã bớt thuốc vì tiền, để bác sĩ cân nhắc. Đồng thời xem lại cách gửi tiền để cha mẹ không phải chọn giữa thuốc và tiền ăn. Không tự đổi hay bớt thuốc thay bác sĩ.
Nhờ hàng xóm mua thuốc hộ cha mẹ thì nên thoả thuận gì?
Nói rõ tiền lấy từ đâu, tốt nhất con gửi trước một khoản nhỏ để hàng xóm không phải ứng; mỗi lần mua gửi ảnh hoá đơn; tiền công, tiền xăng tính thế nào. Gửi bù đúng hẹn để người giúp không phải nhắn đòi.