TienThuoc.comTiền Thuốc
Quỹ gia đình cho thuốc và chăm người thân

Thuốc thừa trong nhà không phải tiền tiết kiệm: vì sao đừng cho nhau dùng

Thuốc thừa nhìn như tiền đã bỏ ra còn nằm đó, nhưng dùng cho người khác là rủi ro. Đếm thuốc thừa để thấy tiền đang rò ở đâu và mua vừa đủ từ lần sau.

Close-up of a Vietnamese woman's hands placing a blister pack of plain tablets into a cardboard box on a kitchen counter, bright morning light, shallow depth of field

Thuốc thừa không phải khoản tiết kiệm có thể đem ra dùng cho người khác. Cách nghĩ đúng là coi nó như dấu vết của tiền đã chi chưa đúng: mua dồn, đơn đã đổi, mua theo lời mách. Việc nên làm là đếm thuốc thừa để thấy tiền rò ở đâu, hỏi dược sĩ hoặc cơ sở y tế cách xử lý số thuốc đó, và từ lần mua sau chỉ mua theo đơn, vừa đủ, báo bác sĩ những gì còn ở nhà.

Ở nhiều nhà, thuốc thừa được giữ với tâm lý "tiền mua rồi, bỏ thì phí". Rồi một hôm người này mệt, lấy thuốc của người kia dùng tạm, hoặc đem cho hàng xóm "có bệnh giống". Khoản tiền tưởng tiết kiệm ấy có thể đổi thành một lần đi cấp cứu, tốn hơn nhiều lần.

Vì sao nhà nào cũng có thuốc thừa

Thuốc thừa hiếm khi do ai đó cẩu thả. Phần lớn đến từ những lý do rất bình thường. Bác sĩ thay đổi thuốc ở lần tái khám, nhưng ở nhà vẫn còn nửa hộp thuốc cũ. Một đợt ốm khỏi sớm hơn dự kiến, bác sĩ dặn ngừng. Người nhà mua dồn cho "đỡ phải đi", rồi đơn đổi. Con ở xa mua thêm gửi về mà không biết ở quê đã lấy đủ. Người thân qua đời để lại cả một ngăn tủ.

Ngoài ra còn những thứ mua theo cảm tính: thuốc bổ mua vì quảng cáo, thuốc không kê đơn mua mấy loại cùng lúc "cho chắc", sản phẩm được người quen giới thiệu. Những thứ này thường dùng dở rồi bỏ đó.

Nhìn từ góc tiền, mỗi hộp thuốc thừa là một khoản đã chi mà không đi vào việc chữa bệnh. Không cần tự trách. Nhưng cũng không nên tìm cách "tận dụng" nó bằng cách cho người khác dùng. Việc đáng làm là hiểu vì sao nó thừa, để lần sau tiền đi đúng chỗ.

Hiểu lầm về thuốc thừa và cách nghĩ đúng

Mấy câu dưới đây nghe rất quen trong các gia đình. Đặt cạnh nhau để thấy chỗ lệch.

Hiểu lầmVì sao lệchHiểu đúng
"Tiền mua rồi, ai dùng cũng là dùng."Thuốc được kê cho một người, một tình trạng, vào một thời điểmThuốc của ai chỉ người đó dùng, theo chỉ định của bác sĩ
"Bà Sáu bên nhà cũng đau như mẹ, cho bà dùng."Triệu chứng giống không có nghĩa là cùng bệnh, cùng thuốcKhuyên người đó đi khám hoặc hỏi dược sĩ
"Thuốc cũ còn hạn, để dành lần sau ốm lấy ra."Lần sau có thể là bệnh khác, và tự dùng có thể che mất dấu hiệu bác sĩ cần thấyLần sau ốm vẫn hỏi bác sĩ, dược sĩ, mang hộp cũ theo cho họ xem
"Mua nhiều cho rẻ, dùng dần."Đơn có thể đổi, thuốc có hạn dùngMua theo đơn, lượng vừa đủ, hỏi dược sĩ trước
"Thuốc người mất để lại, bán lại cho đỡ phí."Không ai chịu trách nhiệm về chất lượng, và bán thuốc phải có điều kiện theo quy địnhHỏi cơ sở y tế, dược sĩ cách xử lý

Bảng này không có ý trách ai. Nó chỉ để khi ai đó trong nhà nói một trong những câu bên trái, người khác có sẵn câu trả lời nhẹ nhàng.

Cái giá thật của việc dùng thuốc thừa cho đỡ tiền

Có thể không đúng bệnh. Thuốc được kê dựa trên việc bác sĩ khám một người cụ thể. Người khác dùng có thể không có tác dụng gì, nghĩa là tiền đã mất và bệnh vẫn còn, rồi lại tốn thêm một lần đi khám.

Dễ trùng với thuốc đang dùng. Người dùng thuốc thừa thường đang có thuốc riêng của mình. Hai thứ có thể cùng hoạt chất hoặc không hợp nhau, mà không ai biết vì không ai hỏi dược sĩ.

Che mất dấu hiệu. Tự dùng thuốc trước khi đi khám có thể làm bác sĩ khó nhận định hơn. Lần khám đó có khi phải làm thêm việc, tức là thêm tiền.

Rủi ro không ai chịu. Có chuyện xảy ra thì không có đơn, không có người kê, không có nhà thuốc nào chịu trách nhiệm. Nếu người đã dùng thuốc thừa có dấu hiệu nặng như khó thở, phù mặt môi, nổi mẩn lan nhanh, lơ mơ, co giật, hãy gọi số cấp cứu hoặc đến cơ sở y tế gần nhất ngay, chưa tính chuyện tiền, mang theo vỏ thuốc đã dùng.

Mất phần bảo hiểm lẽ ra được hưởng. Người đó nếu đi khám bằng thẻ bảo hiểm y tế, thuốc đúng cho mình có thể được quỹ trả theo mức hưởng của thẻ. Dùng thuốc thừa để né đi khám là bỏ qua đúng phần quyền lợi đó.

Đếm thuốc thừa để biết tiền đang rò ở đâu

Chọn một buổi cuối tuần, gom hết thuốc trong nhà ra một chỗ. Không cần biết thuốc dùng làm gì, chỉ cần làm năm việc:

  1. Chia theo người: thuốc của bố, của mẹ, của con, của chung. Thứ nào không rõ của ai để riêng một đống.
  2. Với mỗi người, so với đơn hoặc danh sách thuốc gần nhất do bác sĩ, cơ sở khám đưa. Thứ nào còn trong đơn để lại đúng chỗ.
  3. Thứ nào không còn trong đơn, ghi vào giấy lý do thừa: đơn đã đổi, mua dồn, mua theo quảng cáo, người khác cho, không rõ.
  4. Đếm xem lý do nào nhiều nhất. Ví dụ giả định nhà chú Tư: phần lớn thừa vì mua dồn trước Tết, phần còn lại vì thuốc bổ con cháu biếu.
  5. Mang số thuốc không còn trong đơn tới hỏi dược sĩ hoặc cơ sở y tế cách xử lý phù hợp; không tự đem cho, không bán lại.

Kết quả của buổi đếm không phải là con số tiền đã mất, mà là một quy tắc mới cho cả nhà. Nhà chú Tư sau buổi đó thống nhất: không mua dồn trước Tết nếu chưa hỏi quầy bảo hiểm y tế về lịch lấy thuốc dịp nghỉ, và con cháu muốn biếu thuốc bổ thì hỏi bác sĩ của chú trước.

Một điều cần nói rõ: buổi đếm không dùng để tự quyết bớt thuốc đang dùng. Thấy thuốc nào trong đơn bị dư nhiều vì người bệnh không dùng đều, hãy mang tới hỏi bác sĩ, đừng tự ngưng hay đổi.

Câu nói khi người thân xin hoặc muốn cho thuốc

Từ chối chuyện thuốc với người lớn tuổi dễ làm mất lòng. Mấy câu mẫu dưới đây giữ được tình mà vẫn đúng:

  • Khi hàng xóm xin: "Dạ thuốc này bác sĩ kê riêng cho mẹ con, con không dám đưa bác. Bác ghé nhà thuốc đầu ngõ hỏi dược sĩ giúp con, hoặc mai con chở bác đi khám nhé."
  • Khi mẹ muốn cho em gái dùng thuốc của mẹ: "Mẹ ơi, cô cũng đang có thuốc riêng, dùng thêm của mẹ lỡ trùng thì khổ cô. Để con đưa cô đi khám, tiền khám con lo."
  • Khi bố muốn dùng lại thuốc lần trước: "Bố ơi lần này bố mang hộp cũ theo, mình hỏi bác sĩ luôn có dùng được không, bác sĩ bảo được thì bố dùng."
  • Khi họ hàng gửi thuốc biếu: "Con cảm ơn cô nhiều. Để con hỏi bác sĩ của bố đã rồi mới cho bố dùng, bố đang có mấy thứ thuốc rồi ạ."

Điểm chung của các câu là chuyển quyết định sang người có chuyên môn — bác sĩ, dược sĩ — thay vì nói "không" trống trơn. Người nghe dễ chấp nhận hơn, và mình cũng không phải tự đứng ra phán thuốc nào dùng được.

Thuốc của người thân đã mất

Sau đám tang, gia đình thường thấy cả một ngăn tủ thuốc, có hộp còn nguyên. Nhiều người áy náy vì tiền mua đắt, muốn giữ lại cho ai đó dùng hoặc đem cho. Hãy coi khoản đó như phần chi phí đã dành cho người thân trong những ngày cuối, và để nó khép lại cùng người đã mất. Không đem cho, không bán lại. Hỏi dược sĩ hoặc cơ sở y tế nơi người thân từng khám về cách xử lý phù hợp.

Giấy tờ thì khác thuốc: bảng kê, hoá đơn, đơn thuốc của người đã mất nên giữ lại một thời gian. Gia đình có thể cần chúng cho các thủ tục liên quan đến bảo hiểm, chế độ, hoặc chỉ để đối chiếu khi có câu hỏi. Gom vào một bìa, ghi tên và năm, cất cùng các giấy tờ khác của người thân.

Nếu người thân có thiết bị y tế mua bằng tiền gia đình như máy đo, xe lăn, nạng, đó là thứ có thể bàn chuyện cho người khác dùng tiếp hoặc tặng lại, sau khi hỏi ý cả nhà. Thuốc thì không.

Mua vừa đủ từ lần sau

Cách giảm thuốc thừa hiệu quả nhất nằm ở lúc mua. Mỗi lần đi khám, mang theo danh sách hoặc các hộp thuốc còn ở nhà và nói với bác sĩ: "Thưa bác sĩ, ở nhà mẹ em còn mấy thứ này, bác sĩ xem giúp lần này có cần mua thêm không ạ." Bác sĩ biết rõ hơn thì đơn sát hơn, nhà mình bớt mua thừa.

Ở nhà thuốc, hỏi dược sĩ có bán lẻ được không, mua lượng vừa đủ cho thời gian bác sĩ dặn. Không mua dồn thuốc kê đơn khi chưa hỏi bác sĩ. Thuốc bổ, sản phẩm quảng cáo, hỏi bác sĩ trước khi mua cho người lớn tuổi đang dùng nhiều thuốc.

Một người trong nhà giữ danh sách thuốc đang dùng của mỗi người và cập nhật sau mỗi lần tái khám. Ai muốn mua gì thêm cho bố mẹ thì nhắn người đó trước. Chỉ một thói quen này đủ chặn phần lớn chuyện mua trùng, mua thừa.

Với người bệnh lấy thuốc định kỳ ở quầy bảo hiểm y tế, thuốc thừa hay sinh ra quanh các dịp nghỉ dài: sợ đứt thuốc nên mua thêm ở ngoài dồn sẵn. Trước dịp nghỉ, hãy hỏi quầy bảo hiểm y tế hoặc bác sĩ "lịch lấy thuốc dịp này thế nào ạ" để biết có cần chuẩn bị gì không. Hỏi trước một câu thường rẻ hơn mua sẵn cả hộp rồi để thừa.

Câu hỏi thường gặp

Thuốc thừa còn hạn có nên cho người khác có bệnh giống dùng không?

Không nên. Thuốc được bác sĩ kê cho một người cụ thể sau khi khám, người khác có triệu chứng giống chưa chắc cùng bệnh và có thể đang dùng thuốc khác. Hãy khuyên người đó đi khám hoặc hỏi dược sĩ.

Thuốc thừa trong nhà nên xử lý thế nào?

Thứ còn trong đơn hiện tại thì để đúng chỗ của người dùng. Thứ không còn trong đơn, hỏi dược sĩ hoặc cơ sở y tế cách xử lý phù hợp. Không đem cho, không bán lại, không cất để tự dùng cho lần ốm sau.

Thuốc của người thân đã mất có bán lại được không?

Không nên bán lại hay đem cho, vì không ai chịu trách nhiệm về chất lượng và việc bán thuốc phải có điều kiện theo quy định. Hãy hỏi dược sĩ hoặc cơ sở y tế cách xử lý. Giấy tờ như hoá đơn, bảng kê thì nên giữ lại.

Làm sao để nhà mình bớt mua thuốc thừa?

Mỗi lần đi khám, cho bác sĩ biết những thuốc còn ở nhà. Ở nhà thuốc, mua lượng vừa đủ theo hướng dẫn. Một người giữ danh sách thuốc đang dùng của mỗi người, ai muốn mua thêm cho bố mẹ thì hỏi người đó trước.

Thấy thuốc trong đơn của bố còn dư nhiều thì có nên mua ít đi không?

Thuốc dư nhiều có thể là dấu hiệu bố không dùng đều. Đừng tự quyết mua ít đi hay bớt thuốc. Mang số thuốc dư theo khi tái khám và nói thật với bác sĩ để bác sĩ xem xét và hướng dẫn.

Lỡ dùng thuốc của người khác mà thấy khó thở thì phải làm gì?

Gọi số cấp cứu hoặc đến cơ sở y tế gần nhất ngay, chưa tính chuyện tiền. Mang theo vỏ hộp hoặc vỉ thuốc đã dùng để nhân viên y tế biết người đó đã dùng gì. Những dấu hiệu như phù mặt môi, nổi mẩn lan nhanh, lơ mơ cũng cần đi ngay.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138